Yıllık İzin Kullandırılmaması Hâlinde Ne Yapılır?
Yıllık İzin Kullandırılmaması Hâlinde Ne Yapılır?
Kısa Cevap: Yıllık izin hakkından işçi çalışırken vazgeçemez; işveren izin talebini sürekli reddediyor veya izin kullandırmıyorsa işçi bu durumu İş Kanunu m. 24 kapsamında haklı fesih sebebi olarak ileri sürebilir. İş sözleşmesi herhangi bir şekilde sona erdiğinde ise kullandırılmayan tüm izin günlerinin ücreti, son brüt ücret üzerinden hesaplanarak işçiye ödenir. İzin kullandırıldığının ispatı işverene aittir; imzalı izin belgesi yoksa işçinin beyanı esas alınır.
Detaylı Açıklama
Yıllık İznin Vazgeçilemez Niteliği
İş Kanunu m. 53 uyarınca yıllık ücretli izin hakkından işçi önceden vazgeçemez; işveren ile işçi arasında "izin kullanılmayacak, karşılığında ücret ödenecek" şeklinde yapılan anlaşmalar, iş sözleşmesi devam ederken hukuken geçersizdir. Bu kural, izin hakkının sadece ekonomik bir değer değil, işçinin dinlenmesini sağlayan sosyal bir hak olmasından kaynaklanır.
İzin Kullandırılmamasının Haklı Fesih Sebebi Olması
İşveren, işçinin usulüne uygun izin talebini sürekli reddediyor veya fiilen izin kullanmasına imkân vermiyorsa, bu durum işçi için İş Kanunu m. 24 kapsamında bir haklı fesih sebebi oluşturabilir; özellikle ödenmeyen (kullandırılmayan) birikmiş izin alacakları, Yargıtay uygulamasında işçinin haklı nedenle fesih hakkını kullanmasını destekleyen bir unsur olarak değerlendirilir.
İspat Yükü: İzin Kullandırıldığının Belgelenmesi
Uygulamada en sık çıkan uyuşmazlık, izin kullandırılıp kullandırılmadığının ispatıdır. Yargıtay'a göre işçinin yıllık izinlerini kullandığı, işveren tarafından imzalı izin defteri, izin formu veya eşdeğer yazılı belge ile ispatlanmalıdır; işveren bu belgeleri sunamazsa, işçinin iddia ettiği kullanılmayan gün sayısı esas alınarak hesaplama yapılır.
Devam Eden Çalışma Sırasında Talep Edilebilecek Haklar
Çalışma devam ederken işçi, izin hakkının ücrete çevrilmesini talep edemez ancak izin kullanma talebini yazılı olarak işverene bildirip bu talebin karşılanmasını isteyebilir. İşveren izin zamanını belirleme konusunda yönetim hakkına sahip olsa da, bu hak işçinin izin kullanma hakkını tamamen ortadan kaldıracak şekilde kullanılamaz; makul bir süre içinde izin kullandırılmalıdır.
İlgili Mevzuat Maddesi
4857 sayılı İş Kanunu Madde 53: "Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez." (devamında) "İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresine göre; a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden, b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden, c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden az olamaz."
Bu madde, izin hakkının vazgeçilemez niteliğini ve kıdeme göre asgari izin sürelerini güvence altına alır; sözleşmelerle bu süreler artırılabilir ancak azaltılamaz.
Dayanak Mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 53 (Yıllık ücretli izin hakkı ve süreleri)
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 59 (Kullanılmayan izin ücreti)
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 24 (Haklı fesih hakkı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.