Yabancı Ortaklı Şirket Kurulabilir mi?
Yabancı Ortaklı Şirket Kurulabilir mi?
Kısa Cevap: 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, yabancı yatırımcıların Türkiye'de şirket kurma, pay edinme ve iştirak etme hakkını, aksine bir düzenleme bulunmadıkça Türk yatırımcılarla eşit muameleye tabi tutmuştur. Yabancı gerçek veya tüzel kişi, bir Türk vatandaşının yapabileceği her türlü şirket türünü (limited, anonim vb.) kurabilir; kuruluş usulü esasen aynıdır, ancak kimlik/tescil belgelerinin apostil veya konsolosluk onaylı tercümesi gibi ek belgeler istenir ve bazı stratejik sektörlerde (basın-yayın, özel güvenlik, hava taşımacılığı gibi) yabancı pay oranına veya yönetim hakkına sınırlama getirilebilir.
Detaylı Açıklama
Eşit Muamele İlkesi
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu'nun temel ilkesi, yabancı yatırımcıların, kanunlarda aksine özel bir hüküm bulunmadıkça, yerli yatırımcılarla eşit haklara ve yükümlülüklere sahip olmasıdır. Bu ilke sayesinde, yabancı bir gerçek veya tüzel kişi, Türkiye'de bir Türk vatandaşının kurabileceği her türlü ticaret şirketini (limited, anonim, kolektif, komandit) kurabilir; ortaklık yapısında yabancı payının yüzde yüz olmasına da herhangi bir genel kısıtlama yoktur.
Kuruluş Usulündeki Farklar
Yabancı ortaklı şirket kuruluşu, usul olarak yerli şirket kuruluşundan farklı değildir; MERSİS üzerinden esas sözleşme hazırlanır, ticaret siciline tescil ve ilan yapılır. Ancak yabancı gerçek kişi ortaklar için pasaport örneğinin noter onaylı tercümesi, yabancı tüzel kişi ortaklar için ise şirketin kayıtlı olduğu ülkedeki sicil kaydını gösteren, apostil tasdikli veya konsolosluk onaylı ve noter onaylı Türkçe tercümeli bir faaliyet belgesi ("faaliyet belgesi" / "certificate of good standing" benzeri) istenir. Ayrıca yabancı ortağın Türkiye'de bir vergi numarası alması ve yetkili temsilcisinin imza beyannamesi düzenlemesi gerekir.
Sınırlı Sektörler ve İstisnalar
Eşit muamele ilkesine karşın, bazı özel kanunlarda yabancı sermaye oranına veya yönetim hakkına ilişkin sınırlamalar yer alır: basın-yayın kuruluşlarında yabancı sermaye payı yüzde elli ile sınırlıdır, radyo-televizyon yayıncılığında benzer oran sınırları uygulanır, özel güvenlik şirketlerinde yönetici olabilmek için Türk vatandaşlığı şartı aranabilir, hava taşımacılığı ve kıyı taşımacılığında yabancı sermaye payına ilişkin özel düzenlemeler mevcuttur. Taşınmaz edinimi açısından da, yabancı sermayeli şirketlerin askeri güvenlik bölgeleri ve stratejik bölgelerde taşınmaz edinmesi Bakanlar Kurulu/Cumhurbaşkanı iznine bağlanabilir.
İrtibat Bürosu ve Şube ile Şirket Kuruluşu Arasındaki Fark
Yabancı yatırımcılar, bağımsız bir Türk şirketi kurmak yerine, Türkiye'de ticari faaliyet yürütmeksizin sadece pazar araştırması ve temsil amacıyla "irtibat bürosu" açabilir ya da yurt dışındaki ana şirketin uzantısı olarak "şube" tescil ettirebilir. İrtibat bürosu ticari faaliyette bulunamaz ve ayrı bir tüzel kişiliği yoktur; şube ise ayrı tüzel kişiliğe sahip olmamakla birlikte ticari faaliyet yürütebilir ve ana şirketin sorumluluğu altındadır. Buna karşılık, Türkiye'de bağımsız bir tüzel kişiliğe, sınırlı sorumluluğa ve yerel ticari itibara sahip olmak isteyen yabancı yatırımcılar için limited veya anonim şirket kurmak daha uygun bir yapıdır.
Kâr Transferi ve Yatırım Güvencesi
4875 sayılı Kanun, yabancı yatırımcıların Türkiye'deki faaliyetlerinden doğan net kârlarını, temettülerini, satış ve tasfiye bedellerini, lisans ve yönetim anlaşmalarından doğan ücretlerini bankalar aracılığıyla serbestçe yurt dışına transfer edebilmesini güvence altına almıştır. Ayrıca kanun, yabancı yatırımların kamulaştırılmasının ancak kanunda belirtilen hâllerde ve gerçek değeri üzerinden tazminat ödenerek yapılabileceğini düzenleyerek yatırım güvencesi sağlamaktadır.
İlgili Mevzuat Maddesi
4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu m. 3/1-a (özet): "Yabancı yatırımcılar tarafından gerçekleştirilecek doğrudan yabancı yatırımlar serbesttir. Yabancı yatırımcılar, uluslararası anlaşmalar ve özel kanun hükümleri saklı kalmak üzere, yerli yatırımcılarla eşit muameleye tabidir."
Bu hüküm, yabancı ortaklı şirket kurulmasının Türk hukukunda kural olarak serbest ve yerli yatırımla eşit şartlara tabi olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Dayanak Mevzuat
- 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu m. 3 (Eşit muamele ve yatırım serbestisi)
- Türk Ticaret Kanunu (Şirket kuruluşuna ilişkin genel hükümler)
- Yabancı Doğrudan Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliği
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.