← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Boşanma Hukuku

Yabancı Mahkeme Boşanma Kararı Türkiye'de Nasıl Tanınır?

Boşanma Hukuku

Yabancı Mahkeme Boşanma Kararı Türkiye'de Nasıl Tanınır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Yabancı bir ülke mahkemesinin verdiği boşanma kararı, o ülkede kesinleşmiş olsa da Türkiye'de otomatik olarak geçerli sayılmaz. Kararın Türk hukuk düzeninde sonuç doğurması ve nüfus kütüğüne işlenebilmesi için Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) çerçevesinde bir tanıma davası açılması ya da şartları varsa idari tanıma yoluna başvurulması gerekir.

Detaylı Açıklama

Tanıma Nedir ve Neden Gereklidir?

Türk hukukunda "tanıma", yabancı bir mahkeme tarafından verilmiş ve o ülkede kesinleşmiş bir kararın, Türkiye'de de kesin hüküm veya kesin delil etkisine kavuşturulması işlemidir. Boşanma kararları kişisel statüye ilişkin olduğundan ve infaza (icra edilebilirliğe) konu olmadığından, yabancı mahkeme ilamlarının para alacağı gibi talepler için gerekli olan "tenfiz" yerine, boşanma kararlarında kural olarak "tanıma" prosedürü uygulanır. Tenfiz, bir kararın cebri icraya konu edilebilmesini sağlarken; tanıma, kararın sadece hukuki statü açısından kesin hüküm/kesin delil etkisi kazanmasını sağlar.

Tanıma kararı alınmadığı sürece, yurt dışında boşanmış bir kişi Türkiye'de nüfus kaydında hâlâ "evli" olarak görünür; bu durum yeniden evlenme, miras, nafaka ve velayet gibi pek çok hukuki işlemi engeller. Türkiye'nin taraf olduğu herhangi bir uluslararası anlaşma, yabancı mahkeme kararlarının otomatik olarak Türk hukuk sisteminde geçerli sayılmasını sağlamaz; her yabancı karar, MÖHUK çerçevesinde münferit olarak değerlendirmeye tabi tutulur. Bu nedenle yurt dışında yaşayan veya yaşamış Türk vatandaşlarının, aldıkları boşanma kararının Türkiye'de de hüküm ifade etmesini sağlamak için bu süreci savsaklamamaları gerekir.

Bu noktada "tanıma" ile "tenfiz" arasındaki farkı da ayırt etmek gerekir. Tenfiz, yabancı mahkeme ilamının Türkiye'de zorla icra edilebilmesini (örneğin bir para alacağının haciz yoluyla tahsilini) sağlayan bir usuldür ve MÖHUK m. 50-57'de düzenlenmiştir. Boşanma kararları ise bir edayı değil, bir hukuki statü değişikliğini (evli olma hâlinin sona ermesini) konu aldığından, kural olarak icraya konu olmaz; bu nedenle MÖHUK m. 58 uyarınca tanımaya tabidir. Ancak boşanma kararı içinde nafaka, tazminat veya mal paylaşımına ilişkin bir edaya hükmedilmişse, kararın bu kısmı için ayrıca tenfiz istenmesi gerekebilir; yani aynı yabancı kararın bir bölümü tanımaya, bir bölümü tenfize konu olabilir. Pratikte avukatlar, dava dilekçesinde "tanıma, mümkün olmadığı veya gerekli görüldüğü ölçüde tenfiz" talebini birlikte ileri sürerek, mahkemenin kararın niteliğine göre doğru hukuki kurumu uygulamasını sağlar; bu sayede kararın hem statü hem de eda kısımları tek bir yargılamada değerlendirilebilir ve ayrı bir tenfiz davası açılmasının gerekip gerekmediği mahkemece belirlenir.

Tanıma Davasının Şartları

MÖHUK'un tenfiz şartlarına ilişkin hükümleri, kıyasen tanıma davalarında da uygulanır. Buna göre tanınması istenen kararın; (i) yabancı bir mahkeme tarafından hukuk davasına ilişkin olarak verilmiş olması, (ii) kararı veren mahkemenin kendi ülke hukukuna göre kesinleşmiş bulunması ve (iii) kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması gerekir. Tenfizde aranan "karşılıklılık" (mütekabiliyet) şartı ise tanıma davalarında uygulanmaz; bu, boşanma kararlarının tanınmasını nispeten kolaylaştıran önemli bir ayrıcalıktır ve örneğin Türkiye ile arasında herhangi bir adli yardımlaşma anlaşması bulunmayan bir ülkede alınmış boşanma kararının da Türkiye'de tanınmasına imkân verir.

Ayrıca kararı veren yabancı mahkemenin, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda karar vermemiş olması ve davalının hukuki dinlenilme hakkının (savunma hakkının) ihlal edilmemiş olması da aranan diğer şartlardandır. Örneğin davalı tarafa dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğ edilmediği, kişinin kendisini savunma fırsatı bulamadan gıyabında karar verildiği durumlarda, Türk mahkemesi tanıma talebini reddedebilir. Mahkeme bu incelemeyi yaparken kararın esasına (yani boşanma sebebinin doğru olup olmadığına) girmez; sadece belirtilen şekli ve usuli şartların mevcut olup olmadığını denetler.

Tanıma Davası Nasıl Açılır? Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tanıma davasında görevli mahkeme, boşanma kararının niteliği itibarıyla aile mahkemesidir (aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar). Yetki konusunda ise, kendisine karşı tanıma istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesi yetkilidir; Türkiye'de hiçbir yerleşim veya sâkin olunan yer bulunmuyorsa dava Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir. Davalı taraf yurt dışında ikamet ediyorsa, dava dilekçesinin ve duruşma gününün ilgili ülkedeki Türk konsolosluğu aracılığıyla veya uluslararası tebligat usulleriyle tebliğ edilmesi gerekir; bu süreç, yurt içi davalara kıyasla daha uzun sürebilir.

Dava dilekçesine, yabancı mahkeme kararının o ülke makamlarınca kesinleştiğini gösteren onaylı örneği, kararın onaylı Türkçe çevirisi ve varsa apostil veya konsolosluk tasdiki eklenmelidir. Mahkeme, tarafları dinledikten ve belgeleri inceledikten sonra tanıma kararı verir; bu karar kesinleştiğinde nüfus müdürlüğüne bildirilerek kayıtlara işlenir. Dava süreci, davalının itiraz edip etmemesine, tebligatın ne kadar sürede tamamlanacağına ve mahkemenin iş yüküne göre değişmekle birlikte, çekişmesiz başvurularda genellikle bir yargılama döneminde sonuçlanabilir.

Davalının yurt dışında olması ve tebligatın uzun sürmesi hâlinde, davacı taraf dilerse mahkemeden tebligatın ilan yoluyla yapılmasını talep edebilir; ancak bu yol, davalının adresinin gerçekten tespit edilemediği istisnai hâllerde başvurulması gereken son çaredir. Mahkeme, ilanen tebligata karar vermeden önce davalının adresini araştırmak için gerekli tüm imkânları (nüfus müdürlüğü, yurt dışı temsilcilikler, adres kayıt sistemi) tüketmiş olmalıdır; aksi hâlde verilecek karar, davalının hukuki dinlenilme hakkının ihlali gerekçesiyle sonradan bozulma riski taşır.

Taraflardan Birinin Başvurusu ile İdari Tanıma

Uygulamada süreci kolaylaştırmak amacıyla, 6304 sayılı Kanun'la getirilen idari tanıma yolu da mevcuttur. Eşlerin her ikisi de yabancı mahkeme kararına rıza gösteriyorsa, dava açmaksızın doğrudan yurt dışı temsilciliklere veya il nüfus müdürlüklerine başvurarak kararın idari yoldan nüfus kütüğüne tescilini talep edebilirler. Bu başvuru sırasında her iki taraf da ayrı ayrı dilekçe ve belge sunabilir; taraflardan birinin başvurusu ile diğerinin başvurusu arasındaki süre doksan günü aşmamalıdır, aksi hâlde başvuru geçersiz sayılabilir ve dava yoluna başvurulması gerekir.

Ancak taraflardan biri bu idari başvuruya yanaşmaz, imza vermez veya kesinlikle itiraz ederse, diğer tarafın aile mahkemesinde dava yoluyla tanıma talep etmesi gerekir. İdari tanımada başvurular arasındaki süre sınırlaması ve her iki tarafın da rızasının bulunması zorunluluğu, bu yolun ancak tarafların anlaştığı, çekişmesiz durumlarda kullanılabilmesine imkân verir; çekişmeli durumlarda tek seçenek dava yoluyla tanımadır. İdari tanıma, dava sürecine göre önemli ölçüde zaman ve masraf tasarrufu sağladığından, mümkün olduğu hâllerde tercih edilmesi pratik açıdan avantajlıdır.

Tanıma Yapılmazsa Ortaya Çıkan Sorunlar

Tanıma işlemi tamamlanmadığı sürece, kişi Türk hukuku önünde hâlâ evli sayılır; bu durumda Türkiye'de yeni bir evlilik yapması mümkün olmaz ve buna cesaret edilmesi hâlinde sonradan hukuki sorunlara (iptal, çok eşlilik iddiası gibi) yol açılabilir. Ayrıca miras paylaşımında eski eş hâlâ mirasçı olarak gözükebilir, sosyal güvenlik ve vergi kayıtlarında medeni hâl uyuşmazlığı doğabilir, pasaport ve kimlik belgelerinin güncellenmesinde sorun yaşanabilir. Bu nedenle yurt dışında boşanan kişilerin, Türkiye'deki hukuki işlemlerine başlamadan önce tanıma sürecini tamamlamaları önemle önerilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Madde 50 – "Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilamların Türkiye'de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır."

Dayanak Mevzuat

  • 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 50-52 (Tenfiz şartları)
  • 5718 sayılı Kanun m. 58-59 (Tanıma)
  • 6304 sayılı Kanun (İdari yoldan tanıma)
  • 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.