Vasiyetname Nasıl Hazırlanır?
Vasiyetname Nasıl Hazırlanır?
Kısa Cevap: Türk Medeni Kanunu'na göre vasiyetname üç şekilde düzenlenebilir: resmi memur (noter) önünde iki tanık huzurunda yapılan resmi vasiyetname, bütünüyle miras bırakanın el yazısıyla yazılıp tarih ve imza içeren el yazılı vasiyetname, ve yalnızca istisnai hâllerde (örneğin ölüm tehlikesi anında) başvurulabilen sözlü vasiyetname. Uygulamada en güvenli ve ispat gücü en yüksek yol resmi vasiyetnamedir.
Detaylı Açıklama
Vasiyetname Türleri
Türk Medeni Kanunu, miras bırakanın ölüme bağlı iradesini üç farklı şekilde beyan etmesine izin vermiştir: resmi vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyetname. Bu şekillerin her biri kanunda ayrıntılı olarak düzenlenmiş olup, şekil şartlarına uyulmaması vasiyetnamenin iptaline yol açabilir. Bu nedenle vasiyetname düzenlerken hangi türün seçileceği ve o türün şekil şartlarının eksiksiz yerine getirilmesi büyük önem taşır.
Resmi Vasiyetname
Resmi vasiyetname, miras bırakanın son arzularını bir resmi memur (genellikle noter, kimi durumlarda sulh hukuk hakimi) önünde, iki tanığın katılımıyla bildirmesi ve bunun yazıya geçirilip usulüne göre imzalanması suretiyle oluşturulur. Resmi memur, miras bırakanın beyanını yazılı hâle getirir veya önceden hazırlanmış metni okutur; miras bırakan metni okur, imzalar ve tanıklar da hem miras bırakanın tasarruf ehliyetine sahip olduğunu hem de belgenin onun önünde imzalandığını onaylayarak imza atar. Okuma yazma bilmeyen kişiler için resmi memurun metni yüksek sesle okuyup miras bırakanın onayını alması gerekir; bu usule uyulmaması vasiyetnamenin iptal nedenidir.
Resmi vasiyetnamenin en büyük avantajı, noterin veya resmi memurun miras bırakanın hukuki işlem ehliyetini ve gerçek iradesini güvenceye alması, ayrıca aslının noterlik arşivinde (ve merkezi vasiyetname sicilinde) saklanarak kaybolma veya tahrif edilme riskinin ortadan kalkmasıdır.
El Yazılı Vasiyetname
El yazılı vasiyetname, miras bırakanın tasarrufun yapıldığı günü, ayı ve yılı belirterek metnin tamamını kendi el yazısıyla yazması ve altını imzalamasıyla oluşur. Daktilo, bilgisayar çıktısı veya başka bir kişinin el yazısıyla yazılmış metin, miras bırakan tarafından sadece imzalanmış olsa bile geçerli bir el yazılı vasiyetname oluşturmaz; metnin bütünüyle miras bırakanın kendi el yazısı olması şarttır. Bu tür vasiyetname tanık gerektirmez ve her zaman, istenildiği an düzenlenebilir; ancak kaybolma, saklama güvenliği ve el yazısının/imzanın sahteliği konusunda ispat zorlukları açısından resmi vasiyetnameye göre daha risklidir.
Sözlü Vasiyetname
Sözlü vasiyetname, miras bırakanın yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü hâller nedeniyle resmi veya el yazılı vasiyetname yapma imkânından yoksun kalması durumunda başvurabileceği istisnai bir yoldur. Bu durumda miras bırakan, son arzularını iki tanığa sözlü olarak bildirir; tanıklar bu beyanı gecikmeksizin yazıya geçirip bir hakime veya ilgili makama sunmak ya da resmi makam önünde beyanda bulunmak zorundadır. Sözlü vasiyetnamenin geçerliliği, olağanüstü hâlin ortadan kalkmasından itibaren belirli bir süre ile sınırlıdır; bu süre içinde miras bırakan diğer vasiyetname türlerinden birini yapabilecek duruma gelirse sözlü vasiyetname geçerliliğini kaybeder.
Vasiyetnamenin İçeriği ve Sınırları
Vasiyetname ile miras bırakan, terekesinin tasarruf edebileceği kısmı üzerinde dilediği kişiye kazandırmada bulunabilir, mirasçı tayin edebilir, belirli mal bırakabilir (muayyen mal vasiyeti), vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir veya koşullar, yükümlülükler öngörebilir. Ancak vasiyetname, saklı paylı mirasçıların (altsoy, anne-baba, eş) saklı payını tamamen ortadan kaldıramaz; saklı payı ihlal eden kısımlar tenkis davasıyla indirime tabi tutulabilir.
Vasiyetnamenin Saklanması ve Açılması
Resmi vasiyetnameler noterlikçe Türkiye Noterler Birliği'nin merkezi veraset ve vasiyetname sistemine kaydedilir; bu sayede miras bırakanın ölümünden sonra vasiyetnamenin varlığı kolayca tespit edilebilir. El yazılı vasiyetnameler ise miras bırakanın kendisi tarafından uygun bir yere saklanabileceği gibi, notere, bir güvenilir kişiye veya sulh hukuk mahkemesine de tevdi edilebilir. Miras bırakanın ölümünden sonra, elinde vasiyetname bulunan herkes bunu gecikmeksizin sulh hukuk mahkemesine teslim etmek zorundadır; mahkeme de vasiyetnameyi açarak ilgilileri bilgilendirir.
Dayanak Mevzuat
- Türk Medeni Kanunu m. 532 (Vasiyetname yapma şekilleri)
- Türk Medeni Kanunu m. 536-537 (Resmi vasiyetname)
- Türk Medeni Kanunu m. 538 (El yazılı vasiyetname)
- Türk Medeni Kanunu m. 539-541 (Sözlü vasiyetname)
- Türk Medeni Kanunu m. 545 (Vasiyetnamenin açılması)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.