← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Ticaret Hukuku

Ticari Uyuşmazlıklarda İhtiyati Haciz Nasıl Alınır?

Ticaret Hukuku

Ticari Uyuşmazlıklarda İhtiyati Haciz Nasıl Alınır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: İcra ve İflas Kanunu m. 257 uyarınca rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun elindeki veya üçüncü kişideki taşınır ve taşınmaz mallarını, alacaklarını ve diğer haklarını mahkemeden alacağı ihtiyati haciz kararı ile haczettirebilir; talep sahibi alacağını ve haciz sebebini inandırıcı delillerle ortaya koymalı ve genellikle teminat yatırmalıdır.

Detaylı Açıklama

İhtiyati Haczin Amacı ve Şartları

İİK m. 257/1 uyarınca, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun elinde veya üçüncü bir kişinin elinde bulunan taşınır ve taşınmaz mallarını, alacaklarını ve diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. Vadesi henüz gelmemiş bir borç için de, borçlunun belirli bir ikametgahı yoksa veya taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya kalkışması gibi hâllerde ihtiyati haciz istenebilir. İhtiyati haczin amacı, dava veya icra takibi sonuçlanana kadar borçlunun mal varlığını elden çıkarmasını önleyerek, alacaklının ileride alacağına kavuşmasını güvence altına almaktır; bu nedenle "geçici hukuki koruma" niteliğindedir.

İhtiyati Haciz Talebinin Usulü

İİK m. 258 uyarınca ihtiyati haciz talebi, dava açılmadan önce, dava ile birlikte veya dava sırasında, görevli ve yetkili mahkemeye (genellikle ticari uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesine) yapılır. Alacaklı, alacağını ve haciz sebeplerini ispata yeterli delillerle, en azından mahkemeyi inandıracak derecede ortaya koymak zorundadır; kesin ispat aranmaz, mahkemenin kanaat oluşturması yeterlidir. Mahkeme, talep üzerine, genellikle karşı taraf dinlenmeden ve duruşma yapmadan dosya üzerinden inceleme yaparak kararını verir; bu, tedbirin etkinliğini korumak için gereklidir.

Teminat Yükümlülüğü

İİK m. 259 uyarınca mahkeme, ihtiyati haciz kararı verirken, kararın haksız çıkması hâlinde borçlunun ve üçüncü kişilerin olası zararlarını karşılamak üzere alacaklıdan teminat gösterilmesini ister. Uygulamada bu teminat, talep edilen alacak miktarının belirli bir yüzdesi (genellikle yaklaşık %10-15 aralığında, somut olayın özelliklerine ve mahkemenin takdirine göre değişen) olarak belirlenir ve nakit, teminat mektubu ya da değerli kağıt şeklinde yatırılabilir. Alacağın senede bağlı olduğu, kesin veya resmî belgeyle ispatlandığı gibi bazı istisnai hâllerde mahkeme teminat istemeyebilir.

İhtiyati Haczin Uygulanması ve İtiraz

Mahkemece verilen ihtiyati haciz kararı, icra dairesi aracılığıyla uygulanır (infaz edilir); borçlunun malları, alacakları ve hakları fiilen haczedilir. Borçlu, kararın kendisine tebliğinden (veya haciz sırasında hazır bulunmuşsa haciz anından) itibaren yedi gün içinde, kararı veren mahkemeye itiraz edebilir; itiraz üzerine mahkeme, tarafları dinleyerek veya dosya üzerinden kararın kaldırılıp kaldırılmayacağına hükmeder. Haksız çıkan ihtiyati haciz nedeniyle borçlunun uğradığı zararlardan alacaklı sorumludur ve yatırılan teminat bu zararların tazmini için kullanılabilir.

İhtiyati Haczi Tamamlayan İşlemler

İhtiyati haciz kararının kesin hacze dönüşmesi için, alacaklının İİK m. 264 uyarınca belirli süreler içinde (kararın verildiği tarihte dava açılmamışsa on gün içinde) icra takibi başlatması veya dava açması gerekir. Bu süreye uyulmazsa ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz kalır. Ticari uyuşmazlıklarda ihtiyati haciz, özellikle çek, bono gibi kambiyo senetlerine dayanan alacaklarda veya ticari sözleşmelerden kaynaklanan büyük tutarlı alacaklarda, borçlunun dava süresince mal varlığını elden çıkarmasını önlemek amacıyla sıklıkla başvurulan etkili bir araçtır.

İlgili Mevzuat Maddesi

İcra ve İflas Kanunu m. 257/1: "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir."

Bu madde, ihtiyati haciz talebinin temel koşulunu (rehinsiz ve vadesi gelmiş para borcu) ortaya koyar ve ticari alacakların güvence altına alınmasında başvurulacak ilk hukuki dayanağı oluşturur.

Dayanak Mevzuat

  • İcra ve İflas Kanunu m. 257 (İhtiyati haciz şartları)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 258 (Talep usulü ve ispat)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 259 (Teminat)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 264 (İhtiyati haczi tamamlayan işlemler)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.