Ticari İşletme Rehni Nedir?
Ticari İşletme Rehni Nedir?
Kısa Cevap: Ticari işletme rehni, eskiden 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu ile düzenlenmekteydi; ancak 1 Ocak 2017'de yürürlüğe giren 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu, bu alanı büyük ölçüde yeniden düzenlemiş ve teslimsiz rehin kurumunu taşınır varlıklar (işletme, stok, alacak, makine gibi) üzerinde daha geniş ve modern bir çerçevede uygulanabilir hâle getirmiştir.
Detaylı Açıklama
Teslimsiz Rehin İhtiyacı
Klasik rehin hukukunda, taşınır bir malın rehnedilmesi için malın alacaklıya teslim edilmesi (veya üçüncü bir kişiye tevdi edilmesi) gerekir; bu da işletmenin, rehnettiği makine veya stoğu kullanmaktan mahrum kalması anlamına gelir. Ticari hayatın ihtiyaçlarını karşılamak için, işletmenin rehnettiği varlığı elinde tutarak kullanabildiği "teslimsiz rehin" kurumu geliştirilmiştir.
1447 Sayılı Kanun Dönemi ve Yeni Düzenleme
Uzun süre, ticari işletmelerin teslimsiz rehni, 1971 tarihli ve 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu ile düzenlenmekteydi. Bu Kanun, ticari işletmenin bütün olarak veya belirli unsurlarıyla (ticaret unvanı, makine, araç-gereç gibi) rehnedilmesine imkân veriyordu. Ancak 20 Ekim 2016 tarihinde kabul edilen ve 1 Ocak 2017'de yürürlüğe giren 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu, taşınır rehni alanını kapsamlı biçimde yeniden düzenlemiş ve 1447 sayılı Kanun'u büyük ölçüde yürürlükten kaldırmıştır (6750 sayılı Kanun'un geçiş hükümleri, eski kanuna göre tesis edilmiş rehinlerin durumunu ayrıca düzenlemektedir).
6750 Sayılı Kanun ile Getirilen Yenilikler
Yeni düzenleme ile, sadece ticari işletmeler değil, esnaf, çiftçi, serbest meslek erbabı gibi geniş bir kesim, taşınır varlıkları (makine, ekipman, hayvan, stok, hammadde, fikri mülkiyet hakları, ticari işletme ve alacaklar gibi) üzerinde teslimsiz rehin tesis edebilir hâle gelmiştir. Rehin, Rehinli Taşınır Sicili'ne (Ticaret Bakanlığı bünyesinde elektronik ortamda tutulan sicil) kayıt yoluyla kurulur ve bu kayıt, rehnin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için gereklidir.
Rehnin Kurulması ve Kapsamı
Rehin sözleşmesi yazılı şekilde yapılır ve rehin konusu varlıklar sözleşmede somut olarak tanımlanır. Rehin hakkı, sicile tescil edildiği tarih itibarıyla doğar ve bu tarihten sonra rehinli varlık üzerinde doğacak diğer hak ve yükümlülüklere karşı öncelik kazanır. Rehnin konusu, işletmenin bütünü, belirli bir varlık grubu veya tek bir varlık olabilir.
İlgili Mevzuat Maddesi
6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu m. 1/1: "Bu Kanunun amacı, rehin konusu taşınırın teslimi gerekmeksizin taşınır rehni hakkının kurulmasını ve çeşitli ekonomik faaliyetlerin finansmanında taşınır varlıkların rehin olarak kullanılmasını sağlayarak ekonomik kalkınmaya katkıda bulunmak, finansman kaynaklarını çeşitlendirmek ve finansmana erişimi kolaylaştırmaktır."
Bu düzenleme, ticari işletme rehni kavramını, daha geniş ve modern bir taşınır rehni sistemine entegre ederek işletmelerin finansmana erişimini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
İşletmelerin, mevcut rehin ilişkilerinin hangi kanuna (eski 1447 sayılı Kanun'a göre kurulmuş eski rehinler veya yeni 6750 sayılı Kanun'a göre kurulmuş yeni rehinler) tabi olduğunu netleştirmesi, rehnin güncel hukuki rejimini doğru belirlemek için önemlidir.
Dayanak Mevzuat
- 6750 sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu
- 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu (büyük ölçüde yürürlükten kaldırılmıştır)
- Türk Ticaret Kanunu m. 11/3 (Ticari işletme üzerinde rehin)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.