← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Ticaret Hukuku

Ticari İşlerde Temerrüt Nedir?

Ticaret Hukuku

Ticari İşlerde Temerrüt Nedir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Temerrüt, borcun ifa zamanı geldiği hâlde borçlunun borcunu yerine getirmemesi durumudur. Ticari işlerde temerrüdün oluşması için genel olarak alacaklının borçluyu ihtar etmesi gerekir; ancak belirli bir ifa günü kararlaştırılmışsa ayrıca ihtara gerek kalmadan bu tarihin geçmesiyle temerrüt kendiliğinden oluşur. Tacirler arasındaki ihtar, ihbar ve protestoların TTK m. 18/3 uyarınca belirli şekil şartlarına uygun yapılması gerekir.

Detaylı Açıklama

Temerrüdün Oluşma Şartları

Türk Borçlar Kanunu'nun 117. maddesi uyarınca, muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Ancak borcun ifa edileceği gün taraflarca birlikte belirlenmiş veya bir tarafça yapılacak bildirimle belirlenecek bir süre içinde ifa edilmesi kararlaştırılmışsa, bu günün geçmesiyle birlikte borçlu, ihtar olmaksızın kendiliğinden temerrüde düşer. Ticari sözleşmelerde ödeme tarihinin açıkça belirtilmesi, alacaklının ayrıca ihtarname göndermesine gerek kalmadan temerrüt faizi talep edebilmesini sağladığından büyük önem taşır.

Borcun ifa günü belirli değilse, alacaklının borçluya yazılı bir ihtar göndermesi ve makul bir ifa süresi tanıması gerekir; bu sürenin sonunda borç ifa edilmemişse temerrüt gerçekleşmiş olur.

Tacirler Arası İhtarın Şekli

Türk Ticaret Kanunu m. 18/3, tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshetmeye veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar ve ihtarların noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak yapılmasını zorunlu kılmıştır. Bu şekle uyulmadan, örneğin sözlü olarak veya basit bir e-posta ile yapılan ihtarlar, tacirler arasındaki ilişkilerde hukuki sonuç doğurmaz ve mahkemece geçerli kabul edilmeyebilir.

Bu şekil kuralı, ticari ilişkilerde ihtarın varlığının ve içeriğinin ileride ispatını kolaylaştırmak amacıyla getirilmiştir; noter kanalıyla veya taahhütlü mektupla yapılan ihtarlar, gönderildiği ve karşı tarafa ulaştığı tarih itibarıyla kesin olarak belgelenebilir.

Temerrüdün Sonuçları

Borçlunun temerrüde düşmesi hâlinde alacaklı; borcun aynen ifasını ve gecikme nedeniyle oluşan zararın (temerrüt faizi dâhil) tazminini talep edebilir. Ayrıca, karşılıklı taahhütleri içeren sözleşmelerde alacaklı, borçluya uygun bir süre vererek bu süre içinde ifa gerçekleşmezse sözleşmeden dönme hakkını da kullanabilir (TBK m. 123-126). Ticari satış sözleşmelerinde alıcının temerrüdü hâlinde satıcı, malı elinde tutarak teslimden kaçınabilir veya malı üçüncü kişiye satıp farkı talep edebilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Ticaret Kanunu m. 18/3: "Tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak yapılır."

Bu madde, ticari uyuşmazlıklarda en sık ihmal edilen ve davanın kaybedilmesine sebep olabilen usul kurallarından biridir; bu nedenle her ihtarın bu şekil şartına uygun gönderilmesi gerekir.

Pratikte Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada, tacirlerin birbirlerine WhatsApp mesajı veya normal e-posta yoluyla gönderdiği ihtarların, karşı taraf itiraz ettiğinde mahkemece geçersiz sayılması sık görülen bir hatadır. Bu nedenle özellikle sözleşme feshi, cayma veya temerrüt bildirimlerinde noter kanalının veya iadeli taahhütlü mektubun kullanılması, ileride ispat sorunlarının önüne geçer.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Borçlar Kanunu m. 117-126 (Temerrüt ve sonuçları)
  • Türk Ticaret Kanunu m. 18/3 (Tacirler arası ihtar şekli)
  • 3095 sayılı Kanun m. 2 (Ticari işlerde temerrüt faizi)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.