Taşınmaz (Gayrimenkul) Haczi Nasıl Yapılır?
Taşınmaz (Gayrimenkul) Haczi Nasıl Yapılır?
Kısa Cevap: Borçlu adına kayıtlı taşınmazlar, icra müdürlüğünün tapu müdürlüğüne haciz müzekkeresi göndererek tapu kütüğüne şerh işletmesiyle haczedilir. Bu şerh taşınmazın satışını ve üzerinde yeni bir hak tesisini hukuken engeller. Haczedilen taşınmaz için bilirkişi marifetiyle kıymet takdiri yapılır, satış ilanı yayımlanır ve taşınmaz elektronik satış portalı üzerinden açık artırmayla satılır; ihaleye karşı yedi gün içinde icra mahkemesine şikayet (ihalenin feshi) yoluna gidilebilir.
Detaylı Açıklama
Tapu Kütüğüne Haciz Şerhinin İşlenmesi
Taşınmaz haczi, icra müdürlüğünün UYAP üzerinden veya yazılı müzekkere ile ilgili tapu müdürlüğüne başvurarak borçlu adına kayıtlı taşınmaz üzerine haciz şerhi işletmesiyle gerçekleşir. Tapu müdürlüğü, haciz şerhini taşınmazın kütük kaydına işler ve bu şerh üçüncü kişilere karşı da hüküm ifade eder; şerh işlendikten sonra taşınmaz satılsa, bağışlansa veya üzerinde yeni bir ipotek tesis edilse bile haciz alacaklısının hakkı öncelikli kalır. Taşınmaz üzerinde ipotek, şerh edilmiş kira sözleşmesi veya intifa hakkı gibi sınırlı ayni haklar varsa bu hak sahiplerine de haciz icra müdürlüğü tarafından bildirilir.
Haciz şerhi işlendiğinde taşınmazın o anki değerine bakılmaksızın, sadece alacaklının alacağına yetecek bir taşınmaz haczedilmesi gerekir; ancak taşınmazlar bölünebilir nitelikte olmadığından uygulamada taşınmazın tamamı haczedilir ve değer fazlalığı satış sonunda borçluya iade edilir.
Borçlunun Taşınmazda Oturmaya Devam Etmesi
Taşınmaz haczi, borçlunun o taşınmazda ikametine veya işyeri olarak kullanmaya devam etmesine engel değildir; haciz sadece tasarruf yetkisini (satma, devretme, rehin verme) kısıtlar. Borçlunun taşınmazı kullanması, taşınmazın zamanla değer kaybetmesine veya kötüye kullanılmasına yol açıyorsa alacaklı icra müdürlüğünden taşınmaza kayyım atanmasını veya kira geliri varsa bu gelirin icra dosyasına aktarılmasını isteyebilir.
Kıymet Takdiri
Haczedilen taşınmaz için satış işlemlerine geçilmeden önce bilirkişi marifetiyle kıymet takdiri yapılır. Bilirkişi, taşınmazın imar durumu, konumu, yapı özellikleri ve emsal satışları dikkate alarak güncel piyasa değerini belirler. Taraflar (alacaklı, borçlu ve varsa diğer ilgili hak sahipleri), kıymet takdiri raporuna karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikayette bulunarak değerin yeniden belirlenmesini isteyebilir. Kıymet takdiri kesinleşmeden satış ilanına çıkılamaz ve kıymet takdiri raporunun üzerinden iki yıldan fazla süre geçmişse yeniden kıymet takdiri yaptırılması gerekir.
Satış İlanı ve Açık Artırma
Kıymet takdiri kesinleştikten sonra icra müdürlüğü satış ilanını hazırlar; ilan, elektronik satış portalında (esatis.uyap.gov.tr) ve gerekiyorsa yerel bir gazetede yayımlanır, ayrıca ilgili taraflara tebliğ edilir. Taşınmaz, ilanda belirtilen gün ve saatte açık artırma usulüyle satışa çıkarılır. Satışın gerçekleşmesi için verilen en yüksek teklifin, taşınmazın tahmin edilen kıymetinin yüzde ellisini ve rüçhanlı alacaklar ile satış giderlerinin toplamını aşması gerekir; bu şart sağlanmazsa satış tamamlanmaz ve ikinci bir ihale günü belirlenir.
İhalenin Feshi ve Tescil
İhale sonucunda en yüksek teklifi veren kişiye taşınmaz geçici olarak ihale edilir; ihaleye katılanlar veya ilgililer, ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurarak ihalenin feshini isteyebilir (ihaleye fesat karıştırılması, kıymetinde esaslı hata, ilan usulsüzlüğü gibi sebeplerle). İhalenin feshi talep edilmez veya talep reddedilirse ihale kesinleşir, taşınmaz alıcı adına tapuya tescil edilir ve satış bedeli, öncelikle satış masrafları ile rehinli/ipotekli alacaklara, ardından haciz sırasına göre diğer alacaklılara paylaştırılır.
İlgili Mevzuat Maddesi
İcra ve İflas Kanunu Madde 134: "İhalenin feshini, Borçlar Kanununun 226 ncı maddesinde yazılı sebepler de dahil olmak üzere yalnız satış isteyen alacaklı, borçlu, tapu sicilindeki ilgililer ve pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler, icra mahkemesinden şikâyet yolu ile ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde isteyebilirler. (...) Süre, her halde ihalenin elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren bir yılı geçemez."
Bu hüküm, taşınmaz satışının kesinliğini korumak amacıyla ihalenin feshi talebine sıkı bir süre ve sınırlı bir ilgili çevresi getirmiştir; sürenin kaçırılması halinde ihale kesin hale gelir ve taşınmaz devri geri alınamaz.
Dayanak Mevzuat
- İcra ve İflas Kanunu m. 85 (Haczolunacak mal ve hakların miktarı)
- İcra ve İflas Kanunu m. 90 (Taşınmazın haczi ve tapuya bildirilmesi)
- İcra ve İflas Kanunu m. 128 (Kıymet takdiri)
- İcra ve İflas Kanunu m. 134 (İhale ve ihalenin feshi)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.