Tam Yargı Davası Açma Süresi Ne Kadardır?
Tam Yargı Davası Açma Süresi Ne Kadardır?
Kısa Cevap: Tam yargı davalarında uygulanacak süre tek bir kuraldan ibaret değildir. Zarar bir idari işlemden kaynaklanıyorsa genel altmış günlük dava açma süresi uygulanırken, zarar bir idari eylemden kaynaklanıyorsa önce idareye bir yıl içinde başvuru yapılması, bu başvurunun reddi veya cevapsız kalması hâlinde ise altmış günlük sürede dava açılması gerekir; her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl geçtikten sonra başvuru hakkı da ortadan kalkar.
Detaylı Açıklama
İşlem Kaynaklı Tam Yargı Davalarında Süre
Zarara yol açan şey, iptal edilebilir nitelikte bir idari işlem ise (örneğin hukuka aykırı bir atama, görevden alma veya disiplin cezası işlemi), tam yargı davası doğrudan idare mahkemesinde açılabilir ve bu davada İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde öngörülen genel dava açma süresi uygulanır: Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gün. Bu süre, işlemin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
Eylem Kaynaklı Tam Yargı Davalarında İki Aşamalı Süre
Zarara yol açan şey bir idari eylem ise (örneğin bir kamu hizmetinin ihmali, bir kamu hastanesindeki hizmet kusuru, bir doğal afet sırasında idarenin önlem almaması), süre hesaplaması iki aşamalı işler. İlk aşamada, zarar görenin bu eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren beş yıl içinde ilgili idareye yazılı olarak başvurarak hakkının yerine getirilmesini istemesi gerekir. İdare bu talebi kısmen veya tamamen reddederse, reddin tebliğini izleyen günden itibaren; idare otuz gün içinde cevap vermezse bu sürenin bittiği tarihten itibaren, genel altmış günlük dava açma süresi içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.
Bu iki aşamalı yapı, uygulamada sıkça hataya yol açmaktadır: bazı davacılar idareye hiç başvurmadan doğrudan dava açmakta, bu da davanın "idareye başvuru şartının yerine getirilmemesi" gerekçesiyle usulden reddiyle sonuçlanmaktadır. Bu nedenle, bir idari eylem nedeniyle zarar görüldüğü düşünülüyorsa, ilk adım her zaman ilgili idareye yazılı başvuru yapmak olmalıdır.
Beş Yıllık Mutlak Süre ve Önemi
Madde 13'te öngörülen beş yıllık süre, bir yıllık öğrenme süresinden bağımsız olarak işleyen mutlak bir hak düşürücü süredir; zarar görenin eylemi ne zaman öğrendiği önemli olmaksızın, eylem tarihinden itibaren beş yıl geçtikten sonra idareye başvuru hakkı da kalmaz. Bu nedenle, zararın geç fark edildiği durumlarda (örneğin tıbbi bir müdahalenin komplikasyonlarının yıllar sonra ortaya çıkması) dahi, beş yıllık mutlak süre aşılmışsa dava hakkı kaybedilmiş olabilir; bu noktada mahkemelerin zararın ne zaman "gerçekleşmiş" sayılacağına ilişkin değerlendirmesi belirleyici olur.
İlgili Mevzuat Maddesi
İdari Yargılama Usulü Kanunu Madde 13/1: "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir."
Dayanak Mevzuat
- İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13 (Doğrudan tam yargı davası açılması ve ön başvuru süresi)
- İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 (Genel dava açma süresi)
- İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 8 (Sürelerle ilgili genel esaslar)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.