← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
İş Hukuku

Süt İzni Hangi Şartlarda Kullanılır?

İş Hukuku

Süt İzni Hangi Şartlarda Kullanılır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesinin son fıkrasına göre kadın işçiye, bir yaşına kadar çocuğunu emzirmesi için günde toplam bir saat otuz dakika süt izni verilir. Bu izin ücretli sayılır, işçinin günlük çalışma süresinden sayılır ve işçi bu süreyi hangi saatlerde kullanacağına kendisi karar verir; işveren izni azaltamaz veya kullanımını belirli saatlerle sınırlayamaz.

Detaylı Açıklama

Süt İzninin Hukuki Niteliği ve Amacı

Süt izni, doğum yapan kadın işçinin çocuğunu emzirebilmesi için kanunla tanınan, ücretli bir çalışma izni türüdür. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 74. maddesinin son fıkrasına göre kadın işçilere, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir saat otuz dakika süt izni verilir. Bu izin, doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren başlar ve çocuğun birinci yaş gününe kadar devam eder; sonrasında kullanılamaz.

İznin Kullanım Saatlerini Belirleme Yetkisi

Süt izninin hangi saatlerde ve kaça bölünerek kullanılacağını işçinin kendisi belirler; işveren bu konuda işçiye talimat veremez veya izni belirli bir saate sıkıştırmaya zorlayamaz. İşçi, günlük bir saat otuz dakikalık süreyi işin başında, ortasında, sonunda veya birkaç parçaya bölerek kullanabilir. Uygulamada işveren ile işçi arasında anlaşmazlık çıkması hâlinde, işçinin tercihi esas alınır; işverenin tek taraflı olarak süt iznini kaldırması ya da fiilen kullanılmasını zorlaştırması, işçinin haklı nedenle fesih hakkını doğurabilir.

Süt İzninin Ücretli Sayılması

Süt izni, çalışılmış gibi sayılan ücretli bir izindir; bu süre için işçinin ücretinden herhangi bir kesinti yapılamaz, izin süresi günlük çalışma süresinden düşülemez. Örneğin günlük 8 saat çalışan bir işçi, 1,5 saatlik süt iznini kullandığında fiilen 6,5 saat çalışmış olsa da ücreti 8 saat üzerinden hesaplanır. Süt izninin kullandırılmaması veya ücretinin kesilmesi, işçi açısından ücret alacağı talebine ve işverenin idari para cezasına çarptırılmasına yol açabilir.

Emzirme Odası ve Kreş Yükümlülüğü ile Birlikte Değerlendirme

Belirli sayıda kadın işçi çalıştıran işyerlerinde işveren, emzirme odası veya kreş açma yükümlülüğü altındadır; bu imkânların bulunduğu işyerlerinde süt izni süresi fiilen bu alanlarda geçirilebilir. Kreş ve emzirme odası bulunmayan işyerlerinde ise işçi, süt iznini evine gidip gelmek veya çocuğunu işyerine yakın bir yerde emzirmek için kullanabilir; bu durumda işveren, yol süresinin de izin süresine dâhil edilmesi gerektiğini öne sürerek izni kısaltamaz.

Süt İzninin Kullandırılmaması Hâlinde İşçinin Hakları

İşverenin süt iznini hiç vermemesi veya eksik vermesi, İş Kanunu'na aykırılık oluşturur ve ilgili Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü'ne şikâyet ile idari para cezası talep edilebilir. Ayrıca işçi, bu ihlali İş Kanunu m. 24 kapsamında haklı fesih nedeni olarak ileri sürüp kıdem tazminatına hak kazanarak işten ayrılabilir. Süt izni kullanılamadığı için fazladan çalışılan süreler varsa, bu süreler fazla çalışma ücreti olarak da talep edilebilir.

Süt İzninin Diğer İzin Türleriyle Birlikte Kullanımı

Süt izni, işçinin yıllık ücretli izin, hafta tatili veya diğer kanuni izin haklarından bağımsız bir haktır; bu izinlerin kullanılması süt izni hakkını ortadan kaldırmaz. Yarı zamanlı (kısmi süreli) çalışan kadın işçiler de süt izninden yararlanır, ancak süt izni süresi günlük çalışma süresine orantılı olarak yeniden değerlendirilmez; kanun metninde günlük bir saat otuz dakikalık süre açıkça belirtildiğinden, uygulamada bu sürenin kısmi süreli çalışanlar için de aynı şekilde kullandırılması gerektiği kabul edilir. Vardiyalı çalışma sistemlerinde de işveren, süt izni saatlerini vardiya planına uygun şekilde ayarlamak, ancak işçinin iznini fiilen kullanmasını imkânsız kılacak bir düzenleme yapmamakla yükümlüdür.

Çoğul doğum (ikiz, üçüz vb.) hâlinde süt izni süresinin artırılıp artırılmayacağı kanunda açıkça düzenlenmemiştir; uygulamada süt izni, doğan çocuk sayısından bağımsız olarak günde toplam bir saat otuz dakika olarak uygulanmaktadır. Ancak işveren, işyeri uygulaması veya toplu iş sözleşmesiyle bu süreyi işçi lehine artırabilir; kanunda öngörülen süre, asgari bir güvence niteliğindedir ve işçi aleyhine değiştirilemez.

İşverenin Süt İzni Yükümlülüğünü İhlalinin İdari ve Hukuki Sonuçları

4857 sayılı Kanun'un ilgili idari para cezası hükümleri uyarınca, süt iznini hiç vermeyen veya eksik veren işveren hakkında, her bir işçi ve her bir ihlal için ayrı ayrı idari para cezası uygulanabilir. İşçi, bu durumu doğrudan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü'ne şikâyet edebileceği gibi, süt izni verilmemesi nedeniyle oluşan zararını (fazla çalışma ücreti, varsa sağlık giderleri) iş mahkemesinde de talep edebilir. Ayrıca süt izninin sistematik olarak kullandırılmaması, işyerinde süregelen bir hak ihlali teşkil ettiğinden, işçinin bu nedenle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi hâlinde ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü de işverene ait olur; işçi ise kıdem tazminatına hak kazanır.

İlgili Mevzuat Maddesi

4857 sayılı İş Kanunu Madde 74 (son fıkra): "Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır."

Dayanak Mevzuat

  • 4857 sayılı İş Kanunu m. 74 (Süt izni)
  • Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik
  • 4857 sayılı İş Kanunu m. 24 (İşçinin haklı nedenle feshi)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.