Senet (Bono) ile İcra Takibi Nasıl Yapılır?
Senet (Bono) ile İcra Takibi Nasıl Yapılır?
Kısa Cevap: Bono (senet), borçlunun belirli bir tarihte ve belirli bir miktarda parayı ödemeyi kayıtsız şartsız taahhüt ettiği bir kambiyo senedidir. Şekil şartlarını taşıyan bir bonoya dayanarak alacaklı, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatabilir; bu takipte itiraz süresi beş gün, mal beyanı süresi on gündür. Bononun şekil şartlarından biri eksikse, senet kambiyo senedi vasfını kaybeder ve genel haciz yoluna başvurmak gerekir.
Detaylı Açıklama
Bononun Tanımı ve Şekil Şartları
Bono (emre muharrer senet), düzenleyenin, lehtara veya onun emrine belirli bir tarihte belirli bir parayı kayıtsız şartsız ödemeyi taahhüt ettiği bir kambiyo senedidir. Türk Ticaret Kanunu, bononun geçerli bir kambiyo senedi sayılabilmesi için "bono" veya "emre yazılı senet" kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadini, vade tarihini, ödeme yerini, lehtarın adını, düzenleme tarihi ve yerini, düzenleyenin imzasını içermesini zorunlu kılar. Bu unsurlardan biri eksikse senet, kambiyo senedi vasfını kaybeder ve adi senet hükmünde kalır; bu durumda alacaklı sadece genel haciz yoluna başvurabilir.
Bonoya Dayalı İcra Takibinin Başlatılması
Şekil şartlarını taşıyan bir bonoya dayanan alacaklı, icra dairesine başvurarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip talebinde bulunur. İcra memuru, senedin bono niteliğini ve vadesinin geldiğini tespit ederse borçluya senet örneği ile birlikte bir ödeme emri gönderir. Bu ödeme emrinde borcun on gün içinde ödenmesi, itiraz sebeplerinin ise beş gün içinde icra mahkemesine bildirilmesi gerektiği belirtilir.
Ciro ve Lehtar Değişikliği
Bono, ciro yoluyla başka bir kişiye devredilebilir. Ciro edilen bir bonoda takip hakkı, son cirantaya (son hamile) aittir; icra takibinde bononun arka yüzündeki ciro zincirinin kesintisiz olması gerekir, aksi halde icra memuru veya icra mahkemesi, takip talebinde bulunan kişinin gerçekten hamil sıfatına sahip olup olmadığını sorgulayabilir.
Avalist (Kefil) Sorumluluğu
Bonoda, borcun ödenmesini garanti eden bir avalist (kambiyo kefili) bulunabilir. Avalist, kimin için kefalet verdiğini belirtmişse o kişiyle birlikte; belirtmemişse düzenleyenle birlikte müteselsilen sorumlu olur. Alacaklı, bonoya dayalı icra takibini avalist dahil tüm kambiyo sorumlularına karşı birlikte veya ayrı ayrı yürütebilir.
Zamanaşımı
Bonoya dayalı alacaklarda zamanaşımı süresi, genel borçlar hukukundaki on yıllık süreden farklı olarak Türk Ticaret Kanunu'nda özel olarak ve daha kısa düzenlenmiştir; bono hamilinin düzenleyene karşı başvuru hakkı, vadeden itibaren üç yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre geçtikten sonra bonoya dayalı kambiyo takibi yapılamaz; ancak alacaklı, temel borç ilişkisine (örneğin bononun verildiği sözleşmeye) dayanarak genel hükümlere göre dava açabilir.
İtiraz ve Takibin Durması
Borçlu, bonoya dayalı takipte beş gün içinde itiraz ederse (imza inkârı, borcun itfası, zamanaşımı gibi sınırlı sebeplerle), takip durur ve icra mahkemesi itirazı inceler. İmzaya itiraz edilmişse mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırır; itiraz haksız bulunursa borçlu, senet bedelinin belirli bir yüzdesi kadar tazminata mahkum edilebilir.
İlgili Mevzuat Maddesi
Türk Ticaret Kanunu Madde 776: "Bono; senedin metninde 'bono' veya 'emre yazılı senet' kelimesini ve senedin Türkçe olması halinde 'ödeyeceğim' kelimesini, kayıtsız ve şartsız muayyen bir bedeli ödemek vaadini, vadeyi, ödeme yerini, kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını, senedin düzenlendiği tarihi ve yeri, senedi düzenleyenin imzasını ihtiva eder."
Bu hüküm, bir senedin bono (ve dolayısıyla kambiyo senedi) sayılabilmesi için taşıması gereken asgari unsurları belirler; bu unsurlardan birinin eksik olması, senedin kambiyo takibine konu edilmesini engeller.
Dayanak Mevzuat
- Türk Ticaret Kanunu m. 776 (Bononun şekil şartları)
- Türk Ticaret Kanunu m. 778 (Bonoya uygulanacak poliçe hükümleri)
- İcra ve İflas Kanunu m. 167-170 (Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu)
- Türk Ticaret Kanunu m. 749 (Kambiyo senetlerinde zamanaşımı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.