Poliçe Nedir ve Nasıl Kullanılır?
Poliçe Nedir ve Nasıl Kullanılır?
Kısa Cevap: Poliçe, çekten farklı olarak bankaya hitaben değil, herhangi bir üçüncü kişiye (muhataba) hitaben düzenlenen ve bu kişinin, poliçeyi kabul etmesi hâlinde lehtara ödeme yapmasını sağlayan bir kambiyo senedidir. Türk Ticaret Kanunu m. 671 ve devamında düzenlenmiştir; Türkiye'de günlük ticari hayatta çek ve bonoya kıyasla daha az kullanılmaktadır.
Detaylı Açıklama
Poliçenin Üç Taraflı Yapısı
Poliçede üç taraf bulunur: keşideci (poliçeyi düzenleyen), muhatap (poliçede ödemeyi yapması istenen kişi) ve lehtar (ödemeyi alacak kişi). Keşideci, muhataba, belirli bir bedeli lehtara (veya onun emrine) ödemesini emreder. Çekte muhatap her zaman bir bankadır; poliçede ise muhatap herhangi bir gerçek veya tüzel kişi olabilir. Bu özellik, poliçeyi özellikle ticari kredi ilişkilerinde (örneğin bir alacaklının, borçlusundan aldığı poliçeyi üçüncü bir kişiye ciro ederek kullanması) esnek bir araç hâline getirir.
Poliçenin Kabulü
Poliçenin en önemli özelliklerinden biri "kabul" kurumudur. Muhatap, poliçeyi imzalayarak kabul etmedikçe, poliçe metninde yazılı ödemeyi yapma yükümlülüğü altına girmez. Kabul, poliçenin üzerine "kabul edilmiştir" ibaresi yazılıp muhatap tarafından imzalanmasıyla gerçekleşir. Kabul edilmeyen bir poliçede, hamilin muhataptan talepte bulunma hakkı doğmaz; ancak hamil, kabul etmeyen muhatap yerine, poliçeyi ciro eden kişilere (müracaat borçlularına) başvurabilir.
Poliçenin Zorunlu Unsurları
TTK m. 671, poliçenin geçerliliği için gerekli unsurları sayar: senet metninde "poliçe" kelimesi, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havale, muhatabın adı, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenlenme tarihi ve yeri, keşidecinin imzası. Bu unsurlardan birinin eksikliği, TTK m. 672'de sayılan istisnalar dışında, senedin poliçe olarak geçerliliğini ortadan kaldırır.
Poliçenin Pratik Kullanım Alanları
Poliçe, özellikle dış ticarette (ihracat/ithalat işlemlerinde akreditif ve belgeli tahsil süreçlerinde) ve büyük tutarlı ticari kredi ilişkilerinde kullanılır. Yurt içi ticari hayatta, çek ve bononun kullanım kolaylığı nedeniyle poliçe nispeten daha az tercih edilmekle birlikte, bazı sektörlerde (tekstil ihracatı gibi) hâlâ önemli bir ödeme ve finansman aracı olarak varlığını sürdürmektedir.
İlgili Mevzuat Maddesi
Türk Ticaret Kanunu m. 671: "Poliçe; a) Senet metninde 'poliçe' kelimesini ve senet Türkçe'den başka bir dille yazılmışsa o dilde poliçe karşılığı olarak kullanılan kelimeyi, b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, c) Muhatabın adını, d) Vadeyi, e) Ödeme yerini, f) Kendisine veya emrine ödeme yapılacak kişinin adını, g) Düzenlenme tarihini ve yerini, h) Düzenleyenin imzasını, ihtiva eder."
Bu unsurların eksiksiz bulunması, poliçenin kambiyo senedi olarak geçerliliği ve kambiyo senetlerine özgü icra takibine konu edilebilmesi için şarttır.
Dayanak Mevzuat
- Türk Ticaret Kanunu m. 671-672 (Poliçenin unsurları)
- Türk Ticaret Kanunu m. 681-687 (Poliçenin kabulü)
- İcra ve İflas Kanunu m. 167-170 (Kambiyo senetlerine özgü takip)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.