← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Şirketler Hukuku

Ortaklıktan Çıkarılma Davası Nasıl Açılır?

Şirketler Hukuku

Ortaklıktan Çıkarılma Davası Nasıl Açılır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: TTK m. 640 uyarınca, limited şirkette bir ortağın haklı sebeple çıkarılması için şirket, genel kurulun nitelikli çoğunlukla alacağı kararla ilgili ortak aleyhine mahkemede dava açar. Uygulamada en çok karıştırılan nokta, bu davanın diğer ortak tarafından değil, şirket tüzel kişiliği tarafından açılması gerektiğidir; aksi hâlde dava, aktif husumet (dava ehliyeti) yokluğundan reddedilir.

Detaylı Açıklama

Çıkarma Davasının Hukuki Temeli

TTK m. 640/1 uyarınca, şirket sözleşmesinde bir ortağın haklı sebeplerin varlığı hâlinde genel kurul kararıyla şirketten çıkarılabileceği öngörülebilir. Bunun yanında, şirket sözleşmesinde hiçbir çıkarma sebebi öngörülmemiş olsa da, haklı sebeplerin varlığında, genel kurulun alacağı bir kararla ortağın çıkarılması için mahkemeye başvurulması her zaman mümkündür (TTK m. 640/3). Haklı sebep olarak; ortağın şirkete zarar veren davranışları, sadakat ve rekabet yasağına aykırılık, sermaye koyma borcunu ifada temerrüt, diğer ortaklarla sürdürülemez boyutta anlaşmazlık gösterilebilir.

Davayı Kimin Açabileceği: Aktif Husumet Sorunu

Uygulamada en sık karşılaşılan hukuki hata, çıkarma davasının diğer ortak tarafından kendi adına açılmasıdır. TTK m. 640/3'e göre, çıkarılma davası ortak aleyhine şirket tarafından açılır; davanın açılabilmesi için önce genel kurulun, çıkarılması istenen ortağın oyları hesaba katılmaksızın, hem sermaye payı hem de ortak sayısı yönünden nitelikli çoğunlukla dava açılmasına karar vermesi gerekir (TTK m. 621/1-h). Bu usule uyulmadan bir ortağın diğer ortağa karşı bizzat açtığı dava, aktif husumet yokluğu nedeniyle reddedilir.

İki Ortaklı Şirketlerde Uygulamanın Esnetilmesi

Yargıtay, iki ortaklı limited şirketlerde, genel kurul kararı alınmasının pratik olarak imkânsız olduğu (çıkarılması istenen ortağın kendi çıkarılmasına olumlu oy vermesinin beklenemeyeceği) durumlarda, davayı açan ortağın aynı zamanda şirketi tek başına temsile yetkili olması hâlinde davanın şirket adına açılmış sayılabileceğini kabul etmektedir; ancak bu istisna her olayda otomatik uygulanmaz, mahkemenin somut olayın özelliklerini değerlendirmesi gerekir.

Mahkemenin Yapacağı İnceleme

Mahkeme, öncelikle davanın usulüne uygun açılıp açılmadığını (genel kurul kararı, aktif husumet) inceler; bu ön şart sağlanmışsa haklı sebebin somut olarak var olup olmadığını değerlendirir. Haklı sebebin ispatı davacı şirkete aittir. Mahkeme çıkarma kararını haklı bulursa, ortağın payının gerçek değeri üzerinden bir ayrılma akçesi belirlenerek ortağın şirketten çıkarılmasına hükmedilir (TTK m. 641).

Yargıtay Uygulamasından Bir Örnek

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/2664 E., 2017/607 K. sayılı kararında, bir limited şirket ortağı, diğer ortağın şirkete ait bir oteli kötüniyetle devrettiğini ileri sürerek onun ortaklıktan çıkarılmasını kendi adına talep etmiştir. Yerel mahkeme davayı esastan reddetmiş, Yargıtay ise gerekçeyi değiştirerek kararı onamıştır: TTK m. 640 uyarınca ortağın diğer ortak aleyhine kendi adına haklı sebeple çıkarma davası açması hukuken mümkün değildir; bu davanın şirket tüzel kişiliği tarafından açılması gerekir. Somut olayda davacı, şirket adına açılmış bir dava bulunmadığından, dava aktif husumet (dava ehliyeti) yönünden reddedilmesi gerekirken mahkeme esastan ret kararı vermiş olsa da, sonuç itibarıyla doğru olduğundan karar onanmıştır. Karşı oyda ise iki ortaklı şirketlerde bu kuralın esnetilmesi gerektiği, davacı ortağın tek başına temsil yetkisi bulunduğundan davanın şirket tarafından açıldığının kabul edilebileceği savunulmuştur. Bu karar, çıkarma davasının usul şartlarına uyulmamasının davanın esastan incelenmesini bile engelleyebildiğini gösteren önemli bir örnektir.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Ticaret Kanunu m. 640/3: "Haklı sebeplerin varlığında, her ortak mahkemeden diğer bir ortağın şirketten çıkarılmasını isteyebilir. Genel kurul, çıkarılması istenen ortağın oylarını hesaba katmaksızın, 621'inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde öngörülen çoğunlukla ilgili ortak aleyhine çıkarma davası açılmasına karar verir ve şirket adına davayı şirket müdürleri açar."

Bu düzenleme, ortaklıktan çıkarma davasının hem usule hem içeriğe ilişkin şartlarının bir arada sağlanması gerektiğini; sadece haklı sebebin ispatının yeterli olmadığını açıkça göstermektedir.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Ticaret Kanunu m. 640 (Ortaklıktan çıkarma davası)
  • Türk Ticaret Kanunu m. 621/1-h (Çıkarma davası açılması için nisap)
  • Türk Ticaret Kanunu m. 641 (Ayrılma akçesi)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.