Mirastan Feragat Sözleşmesi Nedir?
Mirastan Feragat Sözleşmesi Nedir?
Kısa Cevap: Mirastan feragat sözleşmesi, miras bırakan ile saklı paylı bir mirasçısı arasında noter önünde yapılan, mirasçının miras bırakanın ölümünden önce mirasçılık hakkından (karşılıksız ya da bir karşılık sağlanarak) vazgeçmesini sağlayan bir sözleşmedir. Feragat eden kişi mirasçılık sıfatını kaybeder; bir karşılık sağlanarak yapılan feragat, sözleşmede aksi belirtilmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur.
Detaylı Açıklama
Mirastan Feragatin Hukuki Niteliği
Mirastan feragat sözleşmesi, bir mirasçının -tipik olarak saklı paylı bir mirasçının- henüz miras açılmadan, yani miras bırakan hayattayken, ileride doğacak mirasçılık hakkından sözleşmeyle vazgeçmesidir. Bu, mirasın açılmasından sonra yapılan "mirasın reddi" işleminden tamamen farklı bir kurumdur; feragat sözleşmesi miras bırakanın hayatında ve onunla birlikte iki taraflı bir sözleşme olarak yapılırken, mirasın reddi miras bırakanın ölümünden sonra, tek taraflı bir irade beyanıyla gerçekleştirilir.
Şekil Şartı: Noterde Resmi Sözleşme
Mirastan feragat sözleşmesinin geçerli olması için resmi vasiyetname şeklinde, yani noter önünde ve kanunda öngörülen usule uygun olarak düzenlenmesi zorunludur. Taraflar arasında yapılan sözlü anlaşmalar veya adi yazılı belgeler, mirastan feragat sözleşmesi hükmünü doğurmaz; bu nedenle feragat iradesinin hukuken sonuç üretmesi için mutlaka notere başvurulması gerekir.
Karşılıksız ve Karşılıklı (İvazlı) Feragat
Mirastan feragat, karşılıksız (ivazsız) ya da miras bırakanın feragat eden mirasçıya belirli bir karşılık (ivaz -örneğin bir taşınmaz, nakit bedel) sağlaması suretiyle (ivazlı) yapılabilir. Karşılık sağlanarak yapılan feragatte, sözleşmede açıkça aksi öngörülmedikçe feragat, feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur; yani feragat eden kişinin çocukları da -babalarının/annelerinin yerine geçerek- miras bırakanın mirasından feragat etmiş sayılır. Karşılıksız feragatte ise bu genişletici etki kural olarak uygulanmaz; feragat sadece feragat eden kişiye özgü kalır ve o kişinin altsoyu, miras bırakanın ölümünde kendi adına mirasçı olmaya devam edebilir (somut sözleşme hükümleri burada belirleyicidir).
Feragatin Sonuçları
Mirastan feragat sözleşmesi imzalandığı andan itibaren feragat eden kişi, miras bırakanın mirasçısı olma sıfatını kaybeder; bu kişi miras bırakanın ölümünde mirasçı sayılmaz ve miras paylaşımında hiçbir hak iddia edemez. Feragat eden kişinin payı, diğer mirasçılar arasında -feragat eden kişi hiç var olmamış gibi- kanundaki zümre ve halefiyet kurallarına göre yeniden dağılır. Feragat sözleşmesi, tarafların karşılıklı mutabakatıyla sonradan kaldırılabilir veya feshedilebilir; ancak bu da yine resmi şekle bağlıdır.
Mirastan Feragat ile Mirastan Çıkarmanın Farkı
Mirastan feragat sözleşmesi, mirasçının kendi iradesiyle ve miras bırakanla birlikte yaptığı iki taraflı bir işlemdir; mirasçının rızası şarttır. Mirastan çıkarma (ıskat) ise miras bırakanın tek taraflı iradesiyle, kanunda sayılan ağır sebeplerin varlığı hâlinde, saklı paylı bir mirasçıyı vasiyetname yoluyla saklı payından tamamen veya kısmen mahrum bırakmasıdır; burada mirasçının rızası aranmaz ve ıskat sebebinin varlığı ihtilaflı olabilir.
Yargıtay Uygulamasından Bir Örnek
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 2013/1666 E., 2013/6514 K. sayılı kararında, ortak kök miras bırakan ile davalıların yakın murisi arasında noterde ivazlı (karşılık sağlanarak) mirastan feragat sözleşmesi düzenlendiği, feragat eden kişinin sözleşmede ivaz olarak belirtilen taşınmazları da edindiği bir olayda, mirastan feragat sözleşmesinin hukuki sonuçlarının miras paylaşımı (terekenin taksimi) sırasında gözetilmesi gerektiği, bu nedenle feragat sonucu hak kaybına uğrayan tarafın açtığı tapu iptal-tescil davasının, sürmekte olan ortaklığın giderilmesi davasındaki değerlendirmeyle çözülmesi gerektiği vurgulanmıştır. Karar, TMK m. 528 uyarınca ivazlı feragatin sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyunu da bağladığını teyit etmektedir.
Dayanak Mevzuat
- Türk Medeni Kanunu m. 528 (Mirastan feragat sözleşmesi)
- Türk Medeni Kanunu m. 529 (Feragatin sonuçları)
- Türk Medeni Kanunu m. 532-537 (Resmi vasiyetname şekli - feragatin tabi olduğu şekil)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.