Mirastan Çıkarma Hangi Durumlarda Yapılabilir?
Mirastan Çıkarma Hangi Durumlarda Yapılabilir?
Kısa Cevap: Mirastan çıkarma (ıskat), miras bırakanın saklı paylı bir mirasçısını, o mirasçının miras bırakana veya onun yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan ödevlerini ağır biçimde ihlal etmesi gibi kanunda sayılan sebeplerden birinin varlığı hâlinde, vasiyetname ile saklı payından tamamen veya kısmen mahrum bırakmasıdır. Mirastan çıkarma sebebinin gerçekten var olduğunu ispat yükü, bu işlemden yararlanan kişiye (mirasçılık belgesini, vasiyetnameyi savunan tarafa) aittir.
Detaylı Açıklama
Mirastan Çıkarmanın (Iskatın) Tanımı
Mirastan çıkarma, miras bırakanın normalde saklı pay güvencesinden yararlanacak bir mirasçısını, kanunda belirtilen ağır sebeplerin varlığı hâlinde vasiyetname yoluyla saklı payından tamamen veya kısmen mahrum bırakmasıdır. Bu, saklı pay kurumunun istisnasıdır; kanun saklı payı güvence altına almakla birlikte, mirasçının ağır kusurlu davranışları karşısında miras bırakana bu güvenceyi kaldırma imkânı da tanımıştır.
Mirastan Çıkarma Sebepleri
Türk Medeni Kanunu, mirastan çıkarma sebeplerini iki ana başlıkta sayar: birincisi, mirasçının miras bırakana, miras bırakanın yakınlarından birine veya miras bırakanın ailesi üyelerinden birine karşı ağır bir suç işlemesi; ikincisi, mirasçının miras bırakana veya miras bırakanın ailesi üyelerine karşı aile hukukundan doğan ödevlerini önemli ölçüde yerine getirmemesidir (örneğin miras bırakana bakmakla yükümlü olduğu hâlde onu tamamen terk etmesi, ona karşı ağır hakaret ve kötü muamelede bulunması). Bu sebepler kanunda sınırlı sayıda (numerus clausus) düzenlenmiş olup, somut olayda ileri sürülen davranışın bu kapsama girip girmediği dikkatle değerlendirilmelidir.
Iskat Sebebinin Vasiyetnamede Belirtilmesi ve İspatı
Mirastan çıkarmanın geçerli olabilmesi için miras bırakanın, vasiyetnamesinde çıkarma sebebini -en azından yeterli belirlilikte- göstermesi gerekir. Mirasçı, kendisinin mirastan çıkarılmasına itiraz ederse, ıskat sebebinin gerçekliğini ispat etme yükü, vasiyetnameden ve ıskattan yararlanan kişiye (örneğin diğer mirasçılara veya vasiyetnameyle kazandırma yapılan kişiye) aittir. İspat edilemeyen bir ıskat sebebi hâlinde, mirasçı saklı payını normal şekilde alır.
Sebepsiz (Belirtilmeyen Sebeple) Iskat
Miras bırakan, vasiyetnamesinde herhangi bir sebep belirtmeksizin de bir mirasçısını mirastan çıkarabilir; ancak bu durumda, ıskat edilen mirasçı veya diğer ilgililer itiraz ederlerse, ıskat kararını haklı kılan bir sebebin var olduğunun ispatı zorunlu değildir, ancak mirasçı sadece saklı payının yarısından (kanunda belirlenen oranla) mahrum bırakılabilir; mirasçı diğer yarı saklı payını yine de alır. Bu, sebep göstererek yapılan tam ıskattan farklı, daha sınırlı bir sonuç üretir.
Iskatın Sonuçları ve İtiraz Yolu
Geçerli bir ıskat işlemiyle mirasçı, belirtilen oranda (tamamen veya kısmen) saklı pay hakkını kaybeder; bu durumda ıskat edilen mirasçının payı, miras bırakanın vasiyetnamesinde belirlediği kişiye veya -vasiyetnamede ayrıca düzenleme yoksa- diğer yasal mirasçılara kalır. Iskat edilen mirasçı, kendisine isnat edilen sebebin gerçek olmadığını veya ağırlık derecesinin ıskatı haklı kılmadığını ileri sürerek, vasiyetnamenin ilgili hükmünün iptali için dava açabilir; bu davada ispat yükü, yukarıda belirtildiği üzere ıskattan yararlanan tarafa aittir.
Dayanak Mevzuat
- Türk Medeni Kanunu m. 510 (Mirastan çıkarma sebepleri)
- Türk Medeni Kanunu m. 511 (Sebep belirtilmeden ıskat)
- Türk Medeni Kanunu m. 512 (Iskat edilenin payının kime kalacağı)
- Türk Medeni Kanunu m. 513 (İspat yükü)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.