← Tüm Makaleler
6 Kasım 2026
Miras Hukuku

Miras Bırakanın Sağlığında Yaptığı Bağışlar Geri Alınabilir mi?

Miras Hukuku

Miras Bırakanın Sağlığında Yaptığı Bağışlar Geri Alınabilir mi?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Miras bırakanın hayattayken yaptığı bağışlar, kural olarak geçerli işlemlerdir ve miras bırakanın ölümünden sonra kendiliğinden geri alınamaz. Ancak bu bağışlar, saklı paylı mirasçıların (altsoy, anne-baba, eş) saklı payını ihlal ediyorsa, zarar gören mirasçı tenkis davası açarak bağışın saklı payı aşan kısmının iadesini isteyebilir; bağış gerçekte bir satış gibi gizlenmişse (muvazaa), yasal mirasçılığı sabit olan herkes muris muvazaası davasıyla işlemin iptalini talep edebilir.

Detaylı Açıklama

Sağlararası Bağışların Genel Geçerliliği

Bir kişi, hayattayken malvarlığı üzerinde dilediği gibi tasarruf etme (satma, bağışlama, devretme) özgürlüğüne sahiptir. Bu nedenle miras bırakanın sağlığında yaptığı bağışlar, usulüne uygun (örneğin taşınmaz bağışları için resmi şekilde, noterde) yapılmışsa geçerlidir ve miras bırakanın ölümünden sonra mirasçılar tarafından otomatik olarak geri alınamaz.

Saklı Pay İhlali Üzerinden Tenkis Yolu

Ancak miras bırakanın bu bağışları, saklı paylı mirasçılarının (altsoy, anne-baba, sağ kalan eş) saklı payını ihlal edecek ölçüde yapılmışsa, zarar gören saklı paylı mirasçı, miras bırakanın ölümünden sonra tenkis davası açarak bağışın saklı payını aşan kısmının kendisine iade edilmesini (ya da -taşınmazın bölünemediği durumlarda- bedelinin ödenmesini) talep edebilir. Bu yol, bağışı tamamen geçersiz kılmaz; sadece saklı payı aşan fazlalığı tenkis eder (indirir).

Muvazaa (Mal Kaçırma) Üzerinden İptal Yolu

Bağış, gerçekte karşılıksız olduğu hâlde tapuda satış gibi gösterilmişse (muris muvazaası), bu durumda saklı pay şartı aranmaksızın, yasal mirasçılığı sabit olan herhangi bir mirasçı, muvazaalı işlemin iptali için tapu iptali ve tescil davası açabilir. Bu dava, bağışın varlığını değil, bağışın "satış" olarak gizlenmiş olmasını hedef alır ve daha geniş bir mirasçı kesimine açık olması bakımından tenkis davasından farklıdır.

Hangi Dava Türünün Seçileceği

Pratikte zarar gören mirasçı, önce muris muvazaası iddiasını ileri sürer (çünkü bu, saklı pay şartı aranmaksızın daha geniş bir korunma sağlar); mahkeme bu iddiayı kabul etmezse (yani işlemin gerçekten bir satış olduğu, muvazaa bulunmadığı sonucuna varırsa), ikinci bir talep olarak tenkis davası (saklı pay ihlali) değerlendirilir. Bu iki talebin aynı dava dilekçesinde kademeli (asıl talep-yedek talep) olarak ileri sürülmesi, uygulamada yaygın bir dava stratejisidir.

Bağışın Doğrudan Geri Alınabileceği İstisnai Durumlar

Bağış sözleşmesinin kendisinde (Türk Borçlar Kanunu kapsamında) bağışlanan kişinin bağışlayana karşı ağır bir nankörlük göstermesi, bağışlayanın temel yükümlülüklerini yerine getirmemesi gibi özel bir geri alma (rücu) sebebi varsa, bu durumda bağışlayanın (veya mirasçılarının belirli şartlarla) bağışı geri alması mümkün olabilir; ancak bu, miras hukukuna özgü bir kurum değil, borçlar hukukuna dayanan ayrı bir hukuki imkândır ve şartları dar yorumlanır.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Medeni Kanunu m. 505-506 (Saklı pay)
  • Türk Medeni Kanunu m. 560-570 (Tenkis davası)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 19 (Muvazaa)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 295-296 (Bağışın geri alınması - istisnai hâller)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.