Meslek Hastalığı Nedeniyle Tazminat Davası Açılabilir mi?
Meslek Hastalığı Nedeniyle Tazminat Davası Açılabilir mi?
Kısa Cevap: Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı işin niteliğine veya işyerindeki çalışma koşullarına bağlı olarak zamanla ortaya çıkan, SGK tarafından meslek hastalığı listesine göre tanınan bir hastalıktır. İşverenin işyerinde gerekli hijyen, havalandırma, kişisel koruyucu donanım sağlama gibi önleyici tedbirleri almadığı tespit edilirse, işçi veya yakınları iş kazasına benzer şekilde SGK ödemelerini aşan kısım için işverenden maddi ve manevi tazminat talep edebilir.
Detaylı Açıklama
Meslek Hastalığının Tanımı
5510 sayılı Kanun'a göre meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlleridir. Akciğer hastalıkları (silikozis, asbestosis), işitme kaybı, kimyasal maddelere bağlı zehirlenmeler, titreşime bağlı el-kol hastalıkları gibi durumlar meslek hastalığı kapsamına girebilir. Bir hastalığın meslek hastalığı olarak kabul edilebilmesi için, Sosyal Güvenlik Kurumu'nca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucuları tarafından usulüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu SGK tarafından bu yönde karar verilmesi gerekir.
İşverenin Sorumluluğunun Tespiti
Meslek hastalığı, iş kazasından farklı olarak anlık bir olay değil, uzun süreli bir sürecin sonucudur; bu nedenle işverenin kusurunun tespiti de farklı bir inceleme gerektirir. İşyerinde işçinin çalıştığı dönem boyunca gerekli kişisel koruyucu donanımın sağlanıp sağlanmadığı, periyodik sağlık muayenelerinin yapılıp yapılmadığı, işyeri ortam ölçümlerinin (toz, gaz, gürültü, titreşim seviyesi gibi) yapılıp yapılmadığı ve mevzuata uygun önlemler alınıp alınmadığı araştırılır. İşverenin bu konudaki ihmalleri tespit edilirse, meslek hastalığının oluşumunda kusurlu olduğu kabul edilir.
Tazminat Davasının Açılması
Meslek hastalığına yakalanan işçi veya -ölüm hâlinde- yakınları, iş kazasına benzer şekilde iş mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilir. SGK tarafından bağlanan gelir ve ödenekler toplam zarardan düşülür; işverenden talep edilebilecek tazminat, SGK tarafından karşılanmayan fark zararla sınırlıdır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları, İş Mahkemeleri Kanunu'nun öngördüğü zorunlu arabuluculuk kapsamının dışında tutulmuştur; dolayısıyla doğrudan dava açılabilir.
İspat Sürecinde Karşılaşılan Zorluklar
Meslek hastalığı davalarında en büyük zorluk, hastalığın gerçekten mesleki faaliyetten kaynaklandığının ve işverenin bu konudaki ihmalinin ispatıdır. Bu nedenle genellikle işyeri hekimi kayıtları, periyodik muayene sonuçları, işyeri ortam ölçüm raporları ve iş güvenliği uzmanı bilirkişi incelemeleri büyük önem taşır. İşçinin birden fazla işyerinde çalışmış olması hâlinde, hastalığın hangi işyerindeki çalışma koşullarından kaynaklandığının tespiti de ayrıca değerlendirilir.
Zamanaşımı Süresinin Başlangıcı
Meslek hastalığı davalarında zamanaşımı süresinin başlangıcı, hastalığın ortaya çıktığı veya SGK tarafından meslek hastalığı olarak tanındığı tarih esas alınarak belirlenir; çünkü bu tür hastalıklar genellikle yıllar sonra belirti vermeye başlar. Bu nedenle zamanaşımı süresinin başlangıcı, "zararın öğrenilmesi" ilkesi çerçevesinde somut olaya göre değerlendirilir.
İlgili Mevzuat Maddesi
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 14: "Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halleridir."
Dayanak Mevzuat
- 5510 sayılı Kanun m. 14 (Meslek hastalığının tanımı)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 15 (Sağlık gözetimi)
- Türk Borçlar Kanunu m. 417 (İşçinin kişiliğinin korunması)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.