← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
İş Hukuku

Meslek Hastalığı Nedeniyle Tazminat Alınabilir mi?

İş Hukuku

Meslek Hastalığı Nedeniyle Tazminat Alınabilir mi?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: 5510 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük hâlleridir. Meslek hastalığının oluşmasında işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almamaktan kaynaklanan bir kusuru varsa, işçi veya mirasçıları SGK'nın karşılamadığı maddi zarar ile manevi tazminatı doğrudan işverenden isteyebilir.

Detaylı Açıklama

Meslek Hastalığının Tanımı ve Tespiti

5510 sayılı Kanun'a göre meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük hâlleridir. Meslek hastalığı tanısı, yetkili sağlık kurulları (örneğin Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu) tarafından yapılan inceleme sonucunda konulur; işçinin hangi işte ne kadar süre çalıştığı, maruz kaldığı risk faktörleri ve hastalığın bu risklerle ilişkisi tıbbi olarak araştırılır. Meslek hastalığı listesinde (örneğin kimyasal maddelere bağlı hastalıklar, meslek astımı, işitme kaybı, akciğer hastalıkları gibi) yer alan hastalıklar kolaylıkla kabul görürken, listede olmayan hastalıklarda illiyet bağının ayrıca ispatı gerekir.

İşverenin Kusuru ve Tazminat Sorumluluğu

Meslek hastalığının ortaya çıkmasında işverenin, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini yeterince almamaktan (örneğin kişisel koruyucu donanım sağlamama, periyodik sağlık muayenelerini yaptırmama, havalandırma veya toz/gaz önleme tedbirlerini almama gibi) kaynaklanan bir kusuru bulunuyorsa, işveren bu kusuru oranında sorumlu tutulur. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun bağladığı geçici veya sürekli iş göremezlik geliri, işçinin toplam zararını karşılamıyorsa, aradaki fark doğrudan işverenden talep edilebilir.

Maddi Tazminatın Kapsamı

Meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlikte maddi zarar, sigortalının zararlandırıcı olay öncesi ve sonrasındaki malvarlığı durumu arasındaki farktan oluşur. Tazminatın hesabında işçinin net geliri, bakiye ömrü, iş görebilirlik çağı, iş göremezlik oranı, karşılıklı kusur oranları ve SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri gibi veriler dikkate alınır; bu unsurların her biri kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. İşçinin meslek hastalığı nedeniyle vefat etmesi hâlinde, mirasçıları da destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.

Manevi Tazminat ve Belirleme Kriterleri

Meslek hastalığı nedeniyle çalışma gücünü kaybeden veya vefat eden işçinin yakınları, duydukları elem ve üzüntünün karşılığı olarak manevi tazminat da isteyebilir. Manevi tazminat miktarı belirlenirken ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, paranın satın alma gücü, olayın ağırlığı ve işverenin kusur derecesi gözetilir; miktar, işverenin benzer önlemsizlikleri tekrarlamaması için caydırıcı bir düzeyde belirlenmelidir.

Meslek Hastalığı ile İşin Yürütümü Arasındaki İlliyet Bağının İspatı

Meslek hastalığı davalarında en kritik aşama, hastalığın gerçekten yapılan işin yürütüm şartlarından kaynaklandığının (illiyet bağının) tıbbi ve teknik olarak ispatıdır. Bu ispat genellikle işçinin çalıştığı işyerlerindeki risk faktörlerinin (kimyasal madde, toz, gürültü, titreşim, tekrarlı hareket gibi) tespiti, işçinin bu risklere maruz kaldığı sürenin belirlenmesi ve meslek hastalıkları hastaneleri veya üniversite hastanelerinin ilgili kliniklerinden alınacak sağlık kurulu raporlarıyla sağlanır. İşçinin daha önce başka işyerlerinde de benzer risklere maruz kalmış olması durumunda, hastalığın hangi işyerinden kaynaklandığının ayrıştırılması özel bir inceleme gerektirir ve bu durumda birden fazla işverenin kusur oranı birlikte değerlendirilebilir.

Meslek Hastalığının Geç Teşhis Edilmesinin Sonuçları

Meslek hastalıklarının çoğu, maruziyetten yıllar sonra ortaya çıkabilen kronik hastalıklardır (örneğin asbestle ilişkili akciğer hastalıkları); bu nedenle işçinin o tarihte çalıştığı işyerinden ayrılmış olması, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Zamanaşımı süresi, kural olarak hastalığın meslek hastalığı olduğunun sağlık kurulu raporuyla kesin olarak tespit edildiği ve işçinin bu durumu öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar; bu nedenle geç teşhis edilen meslek hastalıklarında dava açma süresi, işçinin aleyhine daha önceden işlemeye başlamaz.

Yargıtay Uygulamasından Bir Örnek

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin 2015/1425 E., 2015/11991 K. sayılı kararına konu olayda, kronik akciğer hastalığı nedeniyle %76 oranında sürekli iş göremezliğe uğrayan ve yargılama sırasında vefat eden bir sigortalının mirasçıları, maddi ve manevi tazminat talebiyle dava açmıştır. Bilirkişi kusur raporunda meslek hastalığının oluşumunda işverenin %94, işçinin ise %6 oranında kusurlu olduğu belirlenmiş; Daire, maddi zararın sigortalının zararlandırıcı olay öncesi ve sonraki malvarlığı farkından oluştuğunu, tazminat hesabında net gelir, bakiye ömür ve kusur oranlarının kuşkuya yer bırakmayacak biçimde belirlenmesi gerektiğini vurgulayarak, hatalı hesap yöntemiyle verilen kararı bozmuştur.

SGK'nın Meslek Hastalığı Tespitini Reddetmesi Hâlinde İzlenecek Yol

Sosyal Güvenlik Kurumu, sigortalının başvurusunu değerlendirip hastalığın meslek hastalığı olarak kabul edilemeyeceğine karar verebilir. Bu durumda sigortalı, SGK'nın ret kararına karşı iş mahkemesinde tespit davası açarak hastalığın meslek hastalığı olduğunun belirlenmesini isteyebilir; mahkeme bu davada genellikle Sosyal Güvenlik Kurumu'na bağlı veya üniversite hastanelerindeki ilgili kliniklerden alınacak sağlık kurulu raporuna başvurur. Tespit davası sonunda hastalığın meslek hastalığı olduğu kesinleşirse, sigortalı hem SGK'dan hem de kusuru bulunan işverenden kaynaklanan haklarını buna dayanarak talep edebilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 14: "Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir."

Dayanak Mevzuat

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 14
  • Türk Borçlar Kanunu m. 417 (İşçiyi koruma borcu)
  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 4
  • Türk Borçlar Kanunu m. 56 (Manevi tazminat)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.