← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Tazminat Hukuku

Manevi Tazminat Davası Nasıl Açılır?

Tazminat Hukuku

Manevi Tazminat Davası Nasıl Açılır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Manevi tazminat, bir kişinin bedensel bütünlüğünün, şeref ve haysiyetinin veya diğer kişilik değerlerinin hukuka aykırı olarak zedelenmesi sonucu duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesi amacıyla hükmedilen bir tazminat türüdür. Dava, maddi tazminattan bağımsız olarak veya onunla birlikte açılabilir; miktarın tayininde olayın ağırlığı, tarafların kusur oranı, sosyal ve ekonomik durumları dikkate alınır ve bu konuda hâkimin hakkaniyete uygun, geniş bir takdir yetkisi bulunur.

Detaylı Açıklama

Manevi Tazminatın Amacı ve Hukuki Niteliği

Manevi tazminat, maddi tazminattan farklı olarak malvarlığında meydana gelen bir eksilmeyi değil, kişinin ruhsal ve duygusal dünyasında yaşadığı elem, keder, üzüntü ve acıyı telafi etmeyi amaçlar. Türk Borçlar Kanunu'na göre bir kimsenin bedensel bütünliğinin zedelenmesi durumunda hâkim, olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde ise zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Ayrıca Türk Medeni Kanunu'na göre kişilik haklarına (şeref, haysiyet, özel hayat, resim, ad gibi) yapılan saldırılarda da manevi tazminat talep edilebilir.

Manevi tazminat bir ceza niteliği taşımaz; amacı zarar görende bir nebze tatmin duygusu yaratmak, yaşadığı elemi hafifletmektir. Bu nedenle hükmedilecek miktar, ne zarar göreni zenginleştirecek kadar yüksek ne de sembolik kalacak kadar düşük olmalıdır.

Manevi Tazminat Talep Edilebilecek Başlıca Haller

  • Trafik kazası, iş kazası veya tıbbi müdahale hatası sonucu bedensel zarara uğrama,
  • Bir yakının ölümü (eş, çocuk, anne-baba, kardeş gibi yakın hısımlar için),
  • Hakaret, iftira, kişilik haklarına saldırı niteliğindeki söz ve yayınlar,
  • Haksız gözaltı, tutuklama veya diğer koruma tedbirleri,
  • Kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde işlenmesi veya ifşa edilmesi.

Bu hâllerin her birinde manevi tazminat talebinin kabul edilebilmesi için, kişilik hakkına veya bedensel bütünlüğe yönelik hukuka aykırı bir saldırının varlığı ve bu saldırı ile iddia edilen elem arasında makul bir bağlantının bulunması gerekir.

Manevi Tazminat Miktarının Belirlenmesinde Dikkate Alınan Kriterler

Manevi tazminat miktarının belirlenmesi tamamen hâkimin takdirine bırakılmış olsa da, bu takdir keyfi değildir; Türk Medeni Kanunu m. 4 uyarınca hakkaniyet ilkesine uygun kullanılmalıdır. Uygulamada mahkemeler miktarı belirlerken olayın oluş şekli ve ağırlığını, tarafların kusur oranını, zarar görenin yaşını, sosyal ve ekonomik durumunu, tarafların toplumsal konumunu ve ülkenin genel ekonomik şartlarını birlikte değerlendirir. Aynı tür olaylarda benzer miktarlara hükmedilmesi, eşitlik ilkesinin bir gereği olarak önemsenir.

Dava Süreci ve Diğer Taleplerle Birleştirme

Manevi tazminat davası tek başına açılabileceği gibi, çoğu zaman maddi tazminat talebiyle birlikte aynı dilekçede ileri sürülür. Manevi tazminat talebinin devri, kural olarak karşı tarafça kabul edilmedikçe mümkün değildir; miras bırakan tarafından dava açılmış veya talep edilmiş olmadıkça mirasçılara da geçmez. Ayrıca manevi tazminatın irat (düzenli ödeme) biçiminde ödenmesine karar verilemez; toptan bir miktar olarak hükmedilir.

Yargıtay Uygulamasından Bir Örnek

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2010/7-623 E., 2010/669 K. sayılı kararında, haksız fiilden kaynaklanan bir tazminat davasında yerel mahkemenin hükmettiği manevi tazminat miktarının, olayın özelliğine ve tarafların durumuna göre fazla olduğu değerlendirilmiştir. Hukuk Genel Kurulu, manevi tazminat miktarının belirlenmesinin hâkimin takdirinde olduğunu, ancak bu takdirin keyfilik anlamına gelmediğini; kişilik hakkına saldırı oluşturan eylemin özelliği yanında tarafların kusur oranı, sıfatı, sosyal ve ekonomik durumlarının da dikkate alınması gerektiğini, hükmedilecek paranın bir ceza olmadığını ve zarar görende "tatmin duygusu" yaratacak kadar olması gerektiğini vurgulamıştır. Karar, manevi tazminat miktarının belirlenmesinde gözetilmesi gereken ölçütleri somutlaştıran önemli bir içtihat olarak uygulamada sıklıkla referans alınır.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Borçlar Kanunu Madde 56: "Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir."

Dayanak Mevzuat

  • Türk Borçlar Kanunu m. 56 (Manevi tazminat)
  • Türk Medeni Kanunu m. 24-25 (Kişilik haklarının korunması)
  • Türk Medeni Kanunu m. 4 (Hakkaniyete uygun takdir)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 58 (Kişilik hakkının zedelenmesinden doğan manevi tazminat)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.