← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Boşanma Hukuku

Mal Rejimi Sözleşmesi (Evlilik Sözleşmesi) Nasıl Yapılır?

Boşanma Hukuku

Mal Rejimi Sözleşmesi (Evlilik Sözleşmesi) Nasıl Yapılır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Mal rejimi sözleşmesi (halk arasında 'evlilik sözleşmesi'), eşlerin yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi yerine kanunda sayılan diğer rejimlerden birini (örneğin mal ayrılığı) seçmelerini sağlayan, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılması zorunlu olan resmî bir sözleşmedir.

Detaylı Açıklama

Mal Rejimi Sözleşmesi Nedir?

Türk Medeni Kanunu'na göre, eşler arasında aksi kararlaştırılmadığı sürece yasal mal rejimi olarak "edinilmiş mallara katılma rejimi" uygulanır. Bu rejimde evlilik süresince edinilen mallar, boşanma veya ölüm hâlinde eşler arasında yarı yarıya paylaştırılır; kişisel mallar (evlenmeden önce edinilenler, miras veya bağış yoluyla gelenler vb.) bu paylaşımın dışında tutulur. Eşler, bu yasal rejim yerine kanunda öngörülen diğer rejimlerden (mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı) birini seçmek istiyorlarsa, bunu "mal rejimi sözleşmesi" ile açıkça kararlaştırmak zorundadırlar.

Bu sözleşme uygulamada "evlilik sözleşmesi" olarak da anılır; ancak kanundaki teknik adı mal rejimi sözleşmesidir ve yalnızca eşler arasındaki mal paylaşım kurallarını düzenler, boşanma sebeplerini, velayeti veya nafakayı önceden belirleme amacı taşımaz; zira bu konularda önceden ve genel geçer bir feragat sözleşmesi yapılamaz. Örneğin "boşanırsak nafaka talep etmeyeceğim" şeklindeki bir madde, mal rejimi sözleşmesine eklense bile hukuken geçersizdir; çünkü nafaka, kamu düzenine ilişkin ve önceden feragat edilemeyen bir haktır.

Türkiye'de mal rejimi sözleşmesi yapma oranı, batı ülkelerindeki "prenuptial agreement" uygulamasına kıyasla hâlâ düşüktür; bunun temel nedeni, toplumda bu tür sözleşmelerin "güvensizlik göstergesi" olarak algılanması ve konunun yeterince tanınmamasıdır. Oysa mal rejimi sözleşmesi, güvensizlikten değil, her iki tarafın malvarlığı haklarının önceden şeffaf biçimde belirlenmesinden kaynaklanan hukuki netlik sağlama amacı taşır; özellikle ikinci evliliğini yapan, önceki evlilikten çocuğu olan veya önemli bir servete sahip kişiler için pratik bir koruma aracıdır.

Hangi Mal Rejimleri Seçilebilir?

Türk Medeni Kanunu dört mal rejimi tanımaktadır: (1) Edinilmiş mallara katılma rejimi (yasal/varsayılan rejim); (2) Mal ayrılığı rejimi, her eşin kendi malı üzerinde tam tasarruf yetkisine sahip olduğu ve boşanmada mal paylaşımı yapılmadığı rejim; (3) Paylaşmalı mal ayrılığı, eşlerin mallarının ayrı kalmakla birlikte belirli bir kısmının (örneğin mesleki kazanımların) paylaşıma konu edildiği karma bir rejim; (4) Mal ortaklığı rejimi, eşlerin mallarının önemli bir kısmının ortak mülkiyete dönüştüğü, en kapsamlı birleşmeyi öngören rejim. Eşler, bu dört rejimden birini seçebilir, ancak kanunda tanımlanmayan tamamen yeni ve özgün bir rejim oluşturamazlar; kanundaki sınırlar içinde kalmak koşuluyla rejimin ayrıntılarında değişiklik yapabilirler.

Pratikte en çok tercih edilen alternatif rejim mal ayrılığıdır; özellikle kendi şirketi olan, serbest meslek icra eden veya önemli bir servete sahip olan kişiler, işlerindeki risklerin evlilik birliğini veya diğer eşin malvarlığını etkilemesini önlemek amacıyla bu rejimi seçmektedir. Paylaşmalı mal ayrılığı ve mal ortaklığı rejimleri ise uygulamada nispeten az tercih edilmektedir; bunun nedeni, bu rejimlerin daha karmaşık hesaplama kuralları içermesi ve genel toplumsal alışkanlığın yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma etrafında şekillenmiş olmasıdır.

Sözleşmenin Şekli ve Yapılma Zamanı

Mal rejimi sözleşmesi, geçerli olabilmesi için noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılmalıdır; adi yazılı veya sözlü anlaşmalar hukuken geçersizdir ve mahkemece hiçbir hüküm ve sonuç doğurmaz. Sözleşme, evlenme başvurusu sırasında evlendirme memurluğuna yazılı bildirimle de (hangi rejimin seçildiğine dair) yapılabilir, ancak bu bildirim sınırlı bir seçenek sunar ve ayrıntılı düzenlemelere imkân vermez; detaylı ve kişiye özel düzenlemeler için noter huzurunda sözleşme yapılması tercih edilir.

Sözleşme evlilik öncesinde yapılabileceği gibi, evlilik süresince de taraflar yeni bir mal rejimi sözleşmesiyle mevcut rejimi değiştirebilir; ancak bu değişiklik ancak ileriye etkili olarak (geçmişe etkili olmaksızın) sonuç doğurur. Yani evlilik süresince mal ayrılığına geçilmesi, geçişten önceki döneme ait malların edinilmiş mallara katılma rejimine göre paylaşılmasını değiştirmez; sadece geçiş tarihinden sonra edinilecek mallar yeni rejime tabi olur.

Noterde yapılacak mal rejimi sözleşmesinin resmî harç ve noter ücretine tabi olduğu da unutulmamalıdır; sözleşmenin kapsamı ve uzunluğuna göre bu masraf değişmekle birlikte, dava açılması hâlinde ortaya çıkabilecek bilirkişi ücretleri ve yargılama giderleriyle karşılaştırıldığında oldukça düşük kalmaktadır. Bu nedenle sözleşme yapma maliyeti, ileride doğabilecek uyuşmazlık maliyetine kıyasla önemli bir yatırım olarak değerlendirilmelidir.

Sözleşmenin Sağladığı Avantajlar

Özellikle kendi işini kuran, önemli miras veya servet beklentisi olan ya da önceki evlilikten malvarlığı taşıyan kişiler için mal ayrılığı rejimini seçen bir sözleşme, boşanma hâlinde uzun ve maliyetli mal paylaşımı davalarının önüne geçebilir. Sözleşme, hangi malın kime ait sayılacağını ve boşanmada nasıl bir usul izleneceğini önceden şeffaf biçimde belirleyerek tarafların hukuki güvenliğini artırır; bu da ileride çıkabilecek "kim neye ne kadar katkı yaptı" tartışmalarının, dolayısıyla uzun süren bilirkişi incelemelerinin önüne geçer.

Ayrıca, aile şirketi bulunan veya ticari faaliyeti olan eşler için mal ayrılığı rejimi, şirket paylarının veya iş yerinin boşanma sürecinde tasfiyeye konu edilmesini önleyerek işin sürekliliğini koruma amacına da hizmet edebilir. Benzer şekilde, önceki evlilikten çocukları olan ve ikinci evliliğini yapan kişiler, mal rejimi sözleşmesiyle her çocuğun miras ve malvarlığı haklarını önceden netleştirerek, ileride çocuklar arasında veya eşle çocuklar arasında doğabilecek uyuşmazlıkları önleyebilir.

Olağanüstü Mal Rejimine Geçiş

Sözleşme olmasa da, haklı bir sebebin varlığı hâlinde eşlerden biri mahkemeye başvurarak mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüştürülmesini isteyebilir; hâkim bu talebi haklı bulursa olağanüstü mal rejimine (mal ayrılığına) resen karar verebilir. Bu yol, sözleşme yapılmamış ancak eşler arasında ciddi bir güven sorunu (örneğin bir eşin malvarlığını tehlikeye atan savurgan davranışları, borçlanmaları veya diğer eşin onayı olmadan ortak malları elden çıkarması) bulunan hâllerde kullanılır. Bu talep, boşanma davasından bağımsız olarak, evlilik devam ederken de ileri sürülebilir.

Olağanüstü mal rejimine geçiş talebinde bulunan eş, haklı sebebin varlığını somut delillerle (banka kayıtları, icra takip dosyaları, tanık beyanları) ispatlamak zorundadır; sadece genel bir güvensizlik hissi bu talebin kabulü için yeterli değildir. Mahkeme, bu talebi incelerken diğer eşin savunmasını da alır ve her iki tarafın malvarlığı durumunu değerlendirerek karar verir; kararın kesinleşmesiyle birlikte, bu tarihten sonra edinilecek mallar mal ayrılığı kurallarına tabi olur.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Medeni Kanunu Madde 205 – "Mal rejimi sözleşmesi, noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılır. Taraflar, evlenme başvurusu sırasında hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak da bildirebilirler. Mal rejimi sözleşmesinin, taraflarca ve gerektiğinde yasal temsilcilerince imzalanması şarttır."

Dayanak Mevzuat

  • Türk Medeni Kanunu m. 202 (Yasal mal rejimi: edinilmiş mallara katılma)
  • Türk Medeni Kanunu m. 205 (Mal rejimi sözleşmesinin şekli)
  • Türk Medeni Kanunu m. 206 (Olağanüstü mal rejimi - mal ayrılığına geçiş)
  • Türk Medeni Kanunu m. 221-241 (Mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı, mal ortaklığı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.