← Tüm Makaleler

Maaş Haczi Ne Kadar Yapılabilir?

İcra & İflas Hukuku

Maaş Haczi Ne Kadar Yapılabilir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Maaşlar, ücretler ve emekli maaşları kısmen haczedilebilen gelirlerdendir. İcra memuru, borçlu ve ailesinin geçinmesi için gerekli gördüğü miktarı ayırdıktan sonra kalan kısmı haczeder; ancak kanun, haczedilecek miktarın maaşın dörtte birinden az olamayacağını emredici şekilde düzenlemiştir. Birden fazla haciz bulunması halinde kesintiler sıraya konur ve önceki haciz bitmeden sonraki haciz için kesinti yapılmaz.

Detaylı Açıklama

Maaşın Kısmen Haczedilebilir Nitelikte Olması

Türk icra hukukunda maaş, ücret, emekli (tekaüt) maaşı, sigorta veya tekaüt sandıklarının bağladığı irat gibi düzenli gelirler, tamamen haczedilemeyen ancak kısmen haczedilebilen varlıklar kategorisindedir. Bu düzenlemenin amacı, borçlunun ve ailesinin asgari yaşam standardını koruyarak alacaklının tahsil hakkı ile borçlunun insan onuruna yakışır bir yaşam sürdürme ihtiyacı arasında denge kurmaktır.

Dörtte Bir Kuralı

Kanun, icra memuruna borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli görülen miktarı belirleme konusunda takdir yetkisi tanımakla birlikte, bu takdirin sonucunda haczedilecek miktarın maaşın dörtte birinden az olamayacağını kesin bir şekilde hükme bağlamıştır. Uygulamada icra müdürlükleri genellikle maaşın dörtte birini doğrudan haczeder; ancak borçlunun ağır sağlık giderleri, bakmakla yükümlü olduğu çok sayıda kişi bulunması gibi istisnai durumlarda icra memuru, dörtte birden fazlasının borçluda bırakılmasına karar verebilir -ama asla dörtte birden daha azının haczedilmesine karar veremez.

Birden Fazla Haciz Olması Durumunda Sıra

Aynı borçlunun maaşı üzerinde birden fazla icra dosyasından haciz bulunması mümkündür. Bu durumda haciz müzekkereleri işverene geldiği sıraya göre işleme alınır; önce gelen haczin kesintisi tamamlanıp o dosya kapanmadan, sonraki haciz için kesintiye geçilmez. İşveren, bu sıralamayı doğru uygulamak ve her bir icra dosyasına kesilen tutarı doğru şekilde aktarmakla sorumludur; aksi halde işverenin kendisi, kesmediği veya yanlış dosyaya aktardığı tutardan şahsen sorumlu tutulabilir.

Nafaka Alacaklarında Özel Durum

Nafaka alacakları için maaş haczinde dörtte bir sınırı uygulanmaz; nafaka alacakları, diğer icra dosyalarına göre önceliklidir ve maaşın daha büyük bir kısmı -hatta mahkemenin takdirine göre dörtte birden fazlası- nafaka alacağı için kesilebilir. Bu, nafakanın kamu düzenine ilişkin özel niteliğinden kaynaklanır.

İşverenin Sorumluluğu ve Maaş Haczi Müzekkeresine Uymaması

İşveren, kendisine gönderilen maaş haczi müzekkeresine uygun kesinti yapmak ve kesilen tutarı icra dosyasına aktarmakla yükümlüdür. İşveren bu yükümlülüğü yerine getirmezse, kesmediği veya icra dosyasına göndermediği tutardan doğrudan sorumlu tutulabilir ve bu tutar işverenden icra yoluyla tahsil edilebilir. Ayrıca işveren, borçlunun işten çıkarılması veya işyeri değişikliği gibi durumları icra dairesine bildirmekle de yükümlüdür.

Haczedilen Miktara İtiraz

Borçlu, kesilen miktarın kanuni sınırları aştığını düşünüyorsa icra mahkemesine şikayette bulunarak haczin kaldırılmasını veya düzeltilmesini isteyebilir. Bu şikayet süresiz değildir; öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde yapılması gerekir.

İlgili Mevzuat Maddesi

İcra ve İflas Kanunu Madde 83: "Maaşlar, tahsisat ve her nevi ücretler, intifa hakları ve hasılatı, ilama müstenit olmayan nafakalar, tekaüt maaşları, sigortalar veya tekaüt sandıkları tarafından tahsis edilen iratlar, borçlu ve ailesinin geçinmeleri için icra memurunca lüzumlu olarak takdir edilen miktar tenzil edildikten sonra haczolunabilir. Ancak haczolunacak miktar bunların dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez."

Bu hüküm, maaş haczinde hem borçlunun asgari yaşam güvencesini hem de alacaklının tahsil hakkını dengeleyen, emredici nitelikte bir alt sınır öngörür.

Dayanak Mevzuat

  • İcra ve İflas Kanunu m. 83 (Kısmen haczi caiz olan şeyler)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 83/a (Haczedilemeyecek haklara dair anlaşmaların geçersizliği)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 355 (İşverenin maaş haczi müzekkeresine uymaması)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 16 (İcra mahkemesine şikayet)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.