← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Kira Hukuku

Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Zorunlu mudur?

Kira Hukuku

Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Zorunlu mudur?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Türk hukukunda zorunlu arabuluculuk, şu an için başta iş hukuku uyuşmazlıkları, ticari alacak davaları ve bazı tüketici uyuşmazlıkları olmak üzere kanunla belirlenmiş sınırlı alanlarda uygulanmaktadır. Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin tahliye davaları ve kira alacağı davaları için genel olarak zorunlu arabuluculuk şartı aranmaz; bu davalar doğrudan sulh hukuk mahkemesinde açılabilir. Ancak taraflar, dava açmadan önce isteğe bağlı olarak arabulucuya başvurarak anlaşmazlığı daha hızlı ve ekonomik şekilde çözmeyi tercih edebilir.

Detaylı Açıklama

Arabuluculuk, taraflar arasındaki uyuşmazlığın bir yargı süreci olmadan, tarafsız bir arabulucu yardımıyla çözülmesini sağlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Türk hukukunda bazı uyuşmazlık türlerinde arabuluculuğa başvuru dava şartı haline getirilmiş, bazı alanlarda ise isteğe bağlı bırakılmıştır.

Zorunlu Arabuluculuğun Kapsamı

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve ilgili özel düzenlemeler çerçevesinde, zorunlu arabuluculuk şu an için başlıca iş hukuku uyuşmazlıkları (işçi-işveren alacak ve tazminat davaları), ticari davalardaki belirli alacak ve tazminat talepleri ile bazı tüketici uyuşmazlıkları gibi kanunla özel olarak sayılan alanlarda uygulanmaktadır. Bu düzenleme kapsamına girmeyen uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvuru, dava açabilmenin bir ön şartı değildir.

Kira Uyuşmazlıklarının Durumu

Konut ve çatılı işyeri kiralarından kaynaklanan tahliye davaları (ihtiyaç nedeniyle tahliye, tahliye taahhüdüne dayalı tahliye, iki haklı ihtar nedeniyle tahliye gibi) ve kira bedeli alacağına ilişkin davalar, kanunda zorunlu arabuluculuk kapsamına özel olarak alınmış davalar arasında değildir. Bu nedenle kiracı veya kiraya veren, bu türden bir uyuşmazlık yaşadığında doğrudan sulh hukuk mahkemesine başvurabilir; davanın kabul edilmesi için önce arabulucuya gitmiş olma şartı aranmaz.

Bununla birlikte, kira ilişkisinin tarafı bir tacir ise ve uyuşmazlık Türk Ticaret Kanunu kapsamında "ticari dava" niteliği taşıyan bir alacak veya tazminat talebine ilişkinse (örneğin iki tacir arasındaki ticari amaçlı bir kira ilişkisinden doğan belirli nitelikli alacak davaları), ticari davalara özgü zorunlu arabuluculuk kurallarının uygulanıp uygulanmayacağı somut olayın niteliğine göre değerlendirilmelidir.

İsteğe Bağlı Arabuluculuğun Avantajları

Zorunlu olmasa da, kira uyuşmazlıklarında taraflar isteğe bağlı arabuluculuğa başvurabilir. Bu yöntem, mahkeme sürecine kıyasla daha hızlı sonuçlanabilir, daha düşük masraflıdır ve tarafların ilişkilerini daha az zedeleyen bir çözüm sunabilir. Özellikle uzun süreli kira ilişkilerinde, örneğin depozito iadesi veya küçük bakım-onarım masrafları gibi konularda arabuluculuk, dava açmadan hızlı bir çözüm sağlayabilir.

Arabuluculuk Sürecinin İşleyişi

Taraflardan biri arabulucuya başvurmak isterse, Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı'na bağlı sicile kayıtlı bir arabulucuya başvurulur. Arabulucu, tarafları bir araya getirerek anlaşma sağlamaya çalışır; taraflar anlaşırsa bu anlaşma bir tutanakla belgelenir ve icra edilebilir hale getirilebilir. Anlaşma sağlanamazsa taraflar dava açma haklarını kullanmakta özgürdürler.

İlgili Mevzuat Maddesi

"Arabuluculuk, sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, tarafların menfaatlerini koruyarak uyuşmazlığın bu tarz çözümüne destek olan, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir kişinin katılımıyla ihtiyari olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemidir." (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 2)

Dayanak Mevzuat

  • 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 2 ve devamı
  • Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 4 (Sulh hukuk mahkemesinin görevi)
  • Türk Ticaret Kanunu m. 5/A (Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.