Kıdem Tazminatı Almanın Şartları Nelerdir?
Kıdem Tazminatı Almanın Şartları Nelerdir?
Kısa Cevap: Kıdem tazminatına hak kazanmak için işçinin aynı işverene bağlı işyeri veya işyerlerinde en az bir yıl kıdeminin bulunması ve iş sözleşmesinin kanunda belirtilen sona erme biçimlerinden biriyle (işveren tarafından haklı neden dışında fesih, işçi tarafından haklı nedenle fesih, emeklilik, muvazzaf askerlik, kadın işçinin evlilik nedeniyle fesih, işçinin ölümü) sona ermesi gerekir. Sadece işçinin kendi isteğiyle (istifa) ve haklı bir sebep göstermeksizin ayrılması kıdem tazminatı hakkı doğurmaz.
Detaylı Açıklama
Bir Yıllık Kıdem Şartı
Kıdem tazminatına hak kazanmanın ilk ve değişmez şartı, işçinin aynı işverene ait işyeri veya işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olmasıdır. Bu bir yıllık süre, işçinin fiilen çalıştığı günlerle sınırlı olmayıp, yıllık izin, hastalık izni, resmî tatiller gibi hizmet akdinin devam ettiği süreler de kıdemden sayılır. Deneme süresi de kıdem hesabına dâhildir.
Sözleşmenin Kanunda Sayılan Şekillerde Sona Ermesi
Bir yıllık kıdem şartı sağlanmış olsa da, kıdem tazminatına hak kazanabilmek için iş sözleşmesinin kanunda sayılan sona erme hâllerinden biriyle sonlanması gerekir. Bunlar: işveren tarafından haklı neden (İş Kanunu m. 25/II dışındaki) sebeplerle yapılan fesih, işçi tarafından İş Kanunu m. 24'te sayılan haklı nedenlerle yapılan fesih, işçinin muvazzaf askerlik görevi nedeniyle işten ayrılması, emeklilik (yaşlılık/malullük aylığı veya toptan ödeme almak için gerekli sigortalılık süresi ve prim gününü doldurması), kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılması ve işçinin ölümüdür.
Emeklilik Yoluyla Kıdem Tazminatı
İşçi, yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanmak için gerekli sigortalılık süresini ve prim gün sayısını doldurduğunu SGK'dan alacağı bir yazı ile belgeleyip işyerine bildirerek kendi isteğiyle işten ayrılırsa, henüz emekli aylığı bağlanmamış olsa da kıdem tazminatına hak kazanır. Bu, uygulamada "yaştan emeklilik" beklenmeden kullanılan en sık kıdem tazminatı alma yöntemlerinden biridir.
İstifa ile Kıdem Tazminatı Alınamaması
İşçinin herhangi bir haklı sebep göstermeksizin, sadece kendi isteğiyle istifa ederek işten ayrılması kural olarak kıdem tazminatı hakkı doğurmaz. Ancak istifa dilekçesinde belirtilmemiş olsa da, işçinin ayrılma sebebinin gerçekte kanunda sayılan haklı bir nedene (ücretin ödenmemesi, mobbing, sağlık sebepleri gibi) dayandığı ispatlanabilirse, bu durum "zorlama ile yazdırılan istifa" olarak değerlendirilip kıdem tazminatına hükmedilebilir.
İlgili Mevzuat Maddesi
1475 sayılı İş Kanunu Madde 14: "Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin: 1. İşveren tarafından bu Kanunun 17 nci maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında, 2. İşçi tarafından bu Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca, 3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla, 4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla, ... feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde... kıdem tazminatı ödenir."
Bu hüküm (1475 sayılı Kanun'un 17. maddesine yapılan atıf, 4857 sayılı Kanun'un 25. maddesine karşılık gelir) kıdem tazminatına hak kazanılan sona erme hâllerini tahdidi olarak sayar.
Dayanak Mevzuat
- 1475 sayılı İş Kanunu m. 14 (Kıdem tazminatının şartları)
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 24 (İşçinin haklı nedenle fesih hakkı)
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 25 (İşverenin haklı nedenle fesih hakkı)
- 5510 sayılı Kanun (Yaşlılık/malullük aylığı şartları)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.