← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
İdare Hukuku

Kamulaştırma İşlemine Karşı Dava Açılabilir mi?

İdare Hukuku

Kamulaştırma İşlemine Karşı Dava Açılabilir mi?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Kamulaştırma, idarenin kamu yararı amacıyla özel mülkiyetteki bir taşınmazı bedelini ödeyerek kendi mülkiyetine geçirmesidir. İşlemin kendisine (kamu yararı kararına, yetkiye, usule) karşı idare mahkemesinde otuz gün içinde iptal davası açılabilirken, bedelin miktarına ilişkin uyuşmazlıklar 2942 sayılı Kanun'un öngördüğü ayrı bir yargılamayla asliye hukuk mahkemesinde çözümlenir.

Detaylı Açıklama

Kamulaştırma İşleminin Aşamaları

Kamulaştırma, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca kamu yararının gerektirdiği hâllerde, idarenin özel mülkiyette bulunan bir taşınmazı bedelini peşin veya kanunda belirtilen hâllerde taksitle ödeyerek kendi mülkiyetine geçirmesi işlemidir. Süreç; kamu yararı kararının alınması ve onaylanması, taşınmazın sınır ve yüzölçümünün tespiti, malikin ve adresinin belirlenmesi, tapuya şerh verilmesi ve ardından öncelikle satın alma usulünün denenmesi aşamalarından geçer. İdare, Kanun'un 8. maddesi uyarınca kıymet takdir komisyonunca belirlenen tahmini bedeli belirtmeden malike resmi bir yazıyla satın alma teklifinde bulunur; malik on beş gün içinde anlaşırsa kamulaştırma bu şekilde tamamlanır.

Satın alma usulüyle anlaşma sağlanamaması hâlinde idare, Kanun'un 10. maddesine göre taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurarak kamulaştırma bedelinin tespiti ile taşınmazın idare adına tescilini talep eder. Mahkeme, malike veya adresi bilinmeyenlere ilan yoluyla tebligat yaparak duruşma günü belirler ve bu tebligatta malike, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açabileceği ve açacağı davayı belgelendirmediği takdirde kamulaştırmanın kesinleşeceği açıkça bildirilir.

İşleme Karşı İptal Davası ile Bedele İtirazın Farkı

Kamulaştırma hukukunda iki ayrı yargılama yolu birbirinden kesin biçimde ayrılmalıdır. Birincisi, kamulaştırma işleminin kendisine yönelik olan ve kamu yararı kararının, yetkinin, usulün veya amacın hukuka aykırılığını ileri süren idari davadır; bu dava idare mahkemesinde iptal davası olarak açılır. İkincisi ise kamulaştırma bedelinin miktarına, hesaplanma yöntemine veya ödeme şekline ilişkin uyuşmazlıktır; bu uyuşmazlık idari yargının görev alanına girmez, 2942 sayılı Kanun'un özel usulüne göre asliye hukuk mahkemesinde görülür. Dolayısıyla malik, kamulaştırmanın gerekçesine itiraz etmek istiyorsa idare mahkemesine, sadece ödenen bedelin düşük olduğunu düşünüyorsa asliye hukuk mahkemesine başvurmalıdır; iki talebin birbirine karıştırılması, davanın görev yönünden reddiyle sonuçlanır.

Dava Açma Süresi ve Başlangıcı

2942 sayılı Kanun'un 14. maddesi, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açma süresini otuz gün olarak özel biçimde düzenlemiştir; bu süre, mahkemece yapılan tebligat gününden veya tebligat yapılamayanlar için ilan tarihinden itibaren işlemeye başlar. Bu süre, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun genel altmış günlük süresinden farklı ve daha kısadır; bu nedenle tebligatın alındığı anda süre takibine hemen başlanması önemlidir. Otuz günlük süre içinde dava açıldığının mahkemeye belgelendirilmemesi hâlinde, kamulaştırma kesinleşir ve taşınmaz, tespit edilen bedel üzerinden idare adına tescil edilir.

İptal davası açıldığının belgelendirilmesi hâlinde ise bedel tespiti ve tescil davası, iptal davasının sonucuna göre bekletici mesele yapılabilir; kamulaştırma işlemi iptal edilirse, bu işleme dayalı tescil de hukuki dayanaktan yoksun kalır ve taşınmaz malike geri döner veya yeniden değerlendirme yapılır.

İptal Davasında İleri Sürülebilecek Hususlar

Kamulaştırma işlemine karşı açılacak iptal davasında; kamu yararı kararının yetkili organca alınıp alınmadığı, kamulaştırma amacının gerçek ve somut bir kamu hizmetine dayanıp dayanmadığı, taşınmazın kamulaştırma amacına gerçekten ihtiyaç duyulan nitelikte olup olmadığı, usul işlemlerinin (tebligat, ilan, süre) eksiksiz yapılıp yapılmadığı gibi hususlar ileri sürülebilir. Özellikle "kamulaştırmada kullanılmama" iddiası önemlidir: taşınmaz kamulaştırıldığı amaç dışında kullanılırsa veya kamulaştırma tarihinden itibaren beş yıl içinde amacına uygun kullanılmazsa, eski malik veya mirasçıları Kanun'un 23. maddesi uyarınca geri alma hakkını kullanabilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu Madde 14 (ilgili fıkra): "Kamulaştırmaya konu taşınmaz malın maliki tarafından 10 uncu madde gereğince mahkemece yapılan tebligat gününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat yerine geçmek üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal ve maddi hatalara karşı da adli yargıda düzeltim davası açılabilir."

Madde metninden de görüleceği üzere, kanun koyucu kamulaştırma işlemlerinde hukuki belirliliği hızlandırmak amacıyla otuz günlük özel ve kısa bir dava açma süresi öngörmüştür; bu süre kaçırıldığında işlemin iptali artık istenemez, geriye sadece bedele ilişkin haklar kalır.

Dayanak Mevzuat

  • 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m. 3, m. 7, m. 8 (Kamulaştırma süreci ve satın alma usulü)
  • 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m. 10 (Bedelin mahkemece tespiti ve tescil)
  • 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m. 14 (İdari yargıda iptal davası açma süresi)
  • 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m. 23 (Kamulaştırılan taşınmazın geri alınması)
  • İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 2/1-a (İptal davası)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.