← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Gayrimenkul Hukuku

İskân Alınmaması Nedeniyle Ne Yapılabilir?

Gayrimenkul Hukuku

İskân Alınmaması Nedeniyle Ne Yapılabilir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Satış sözleşmesinde satıcının (veya müteahhidin) iskân belgesi almayı taahhüt ettiği durumlarda, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi sözleşmeye aykırılık oluşturur. Alıcı; satıcıyı ifaya zorlayabilir, kendisi iskân almak için gerekli işlemleri yapıp masrafları satıcıya rücu edebilir, uğradığı zararın (örneğin kredi kullanamama, su-elektrik bağlantısı yapamama nedeniyle oluşan ek giderler) tazminini isteyebilir veya ağır hâllerde sözleşmenin feshini talep edebilir.

Detaylı Açıklama

İskân Yükümlülüğünün Sözleşmesel Dayanağı

Konut satışlarında ve kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde, satıcı veya müteahhidin iskân belgesi (yapı kullanma izin belgesi) alma yükümlülüğü genellikle sözleşmede açıkça düzenlenir; bu düzenleme yoksa dahi, sözleşmenin amacından ve eser sözleşmesinin niteliğinden, yapının yasal olarak kullanılabilir hâle getirilmesinin (bu da iskân almayı gerektirir) müteahhidin/satıcının temel yükümlülüklerinden biri olduğu kabul edilir. İskân almamak, teslim edilen eserin "ayıplı" olması anlamına gelebilir; çünkü yasal olarak kullanılamayan, altyapı bağlantısı yapılamayan bir bina, sözleşmenin amacına uygun bir eser olarak kabul edilemez.

Alıcının Başvurabileceği Yollar

İskân belgesinin alınmaması hâlinde alıcı şu yollara başvurabilir: (1) Satıcıdan/müteahhitten makul bir süre içinde iskân belgesini almasını talep etme (ihtarname ile); (2) süre içinde yerine getirilmezse, iskân almak için gerekli eksiklikleri (varsa) kendi imkânlarıyla tamamlatıp masrafı satıcıya/müteahhide rücu etme; (3) iskân alınamaması nedeniyle uğradığı somut zararları (örneğin konut kredisi kullanamaması, su-elektrik için ekstra ödemeler, taşınmazın değer kaybı) tazmin ettirme; (4) eğer iskân alınamaması binanın kullanılmasını önemli ölçüde engelliyor veya hiç mümkün kılmıyorsa, sözleşmeden dönme/fesih talebi.

İskân Eksikliğinin Giderilmesi İçin Mahkemeye Başvurma

Satıcı/müteahhit, iskân almak için gerekli işlemleri (belediyeye başvuru, eksikliklerin tamamlanması) yapmıyorsa, alıcı doğrudan dava açarak, satıcının/müteahhidin bu yükümlülüğü yerine getirmesine veya alıcının kendi yapacağı işlemlerin masrafının satıcıdan tahsiline karar verilmesini isteyebilir. Bu dava, eser sözleşmesindeki "ayıbın giderilmesi" talebine dayandırılabilir; mahkeme, bilirkişi incelemesiyle iskân alınmasının önündeki engelleri ve bu engellerin giderilme maliyetini tespit ettirerek hüküm kurar.

Belediyeye Karşı İdari Yollar

Bazı durumlarda iskân alınamamasının sebebi, belediyenin işlemlerindeki gecikme veya haksız red kararları olabilir. Bu durumda, binanın gerçekten ruhsata ve projeye uygun olduğu hâlde iskân verilmiyorsa, ilgili kişiler idare mahkemesinde belediyenin işlemine karşı dava açabilir. Ancak bu yol, binanın fiilen ruhsata uygun olduğu ve iskân şartlarını taşıdığı hâllerde anlamlıdır; imara aykırılık varsa idari yola başvurmadan önce bu aykırılığın giderilmesi gerekir.

Yapı Kayıt Belgesi (İmar Barışı) İmkânı

Kesin olarak iskân alınamayan, ruhsata aykırı yapılmış binalar için, kanun değişiklikleriyle zaman zaman getirilen "imar barışı" düzenlemeleri kapsamında yapı kayıt belgesi alınması mümkün olabilir. Bu belge, iskân belgesinin tam yerini tutmasa da, binanın kayıt altına alınmasını ve bazı haklardan (örneğin tapuda kat mülkiyetine kısmen geçiş) yararlanılmasını sağlayabilir. Güncel imar barışı düzenlemelerinin kapsamı ve geçerlilik süresi dönemsel olarak değiştiğinden, bu konuda ilgili belediyeden ve güncel mevzuattan araştırma yapılması gerekir.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Borçlar Kanunu Madde 474: "İşsahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır."

İskân alınmaması, teslim edilen eserdeki önemli bir eksiklik (ayıp) olarak değerlendirildiğinde, bu hükümdeki ayıp ihbarı ve giderilmesi mekanizması uygulama alanı bulur.

Dayanak Mevzuat

  • 3194 sayılı İmar Kanunu m. 30 (Yapı kullanma izin belgesi)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 474-477 (Ayıba karşı sorumluluk)
  • 7143 ve sonraki imar barışı düzenlemeleri (Yapı Kayıt Belgesi)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.