← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Tazminat Hukuku

İşin Geç veya Eksik Yapılması Nedeniyle Tazminat İstenebilir mi?

Tazminat Hukuku

İşin Geç veya Eksik Yapılması Nedeniyle Tazminat İstenebilir mi?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Eser sözleşmelerinde (inşaat, tadilat, imalat, yazılım geliştirme gibi) yüklenicinin işi kararlaştırılan sürede teslim etmemesi 'gecikme tazminatı', işin sözleşmeye veya teknik standartlara uygun olmayan şekilde eksik/hatalı tamamlanması ise 'ayıp nedeniyle tazminat' taleplerine konu olur. Taraflar sözleşmede günlük veya aylık gecikme tazminatı (ceza koşulu) belirlemişse bu miktar esas alınır; belirlenmemişse genel hükümlere göre zarar ispatlanarak tazminat talep edilir.

Detaylı Açıklama

Eser Sözleşmesinde Yüklenicinin Teslim Yükümlülüğü

Türk Borçlar Kanunu'nun eser sözleşmesine ilişkin hükümleri (m. 470 ve devamı), yüklenicinin bir eseri (inşaat, tadilat, imalat, yazılım, proje vb.) iş sahibine karşı bedel ödenmesi karşılığında meydana getirmeyi üstlendiği sözleşmeleri düzenler. Yüklenici, eseri sözleşmede belirlenen süre içinde, sözleşmede ve teknik şartnamede öngörülen nitelikte, ayıpsız ve kullanıma uygun şekilde teslim etmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık, "geç teslim" (temerrüt) veya "ayıplı/eksik teslim" (ayıba karşı tekeffül) olmak üzere iki ayrı hukuki rejime tabi olabilir.

Geç Teslim (Gecikme) Nedeniyle Tazminat

Sözleşmede belirlenen teslim tarihi geçtiği hâlde eser teslim edilmemişse, yüklenici temerrüde düşer ve iş sahibi, TBK'nın borçlunun temerrüdüne ilişkin genel hükümleri (m. 117 vd.) ile eser sözleşmesine özgü hükümler çerçevesinde gecikme tazminatı talep edebilir. Uygulamada, özellikle "arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri" gibi büyük projelerde, sözleşmeye aylık veya günlük gecikme tazminatı (cezai şart) maddesi eklenmesi yaygındır; bu durumda iş sahibi, sözleşmede belirlenen oran üzerinden hesaplanan tazminatı, fiilî zararını ispatlamak zorunda kalmaksızın talep edebilir. Cezai şart öngörülmemişse, iş sahibi gecikme nedeniyle uğradığı fiilî zararı (örneğin kira kaybı, alternatif konaklama gideri) ispatlayarak tazminat talep eder.

Eksik veya Ayıplı İş Nedeniyle Tazminat

Eserin sözleşmede belirlenen niteliklere, teknik şartnameye veya olağan kullanım amacına uygun olmaması durumunda "ayıp" söz konusu olur. İş sahibi, ayıbı öğrendiğinde bunu yükleniciye bildirmeli (ihbar yükümlülüğü) ve ardından seçimlik haklarından birini kullanabilir: eserin onarılmasını (ücretsiz tamirini) isteme, bedelden ayıp oranında indirim isteme, aşırı ayıp hâlinde sözleşmeden dönme veya tüm bu seçeneklerin yanında ayıp nedeniyle uğradığı ek zararın (örneğin ayıp nedeniyle oluşan başka bir hasarın onarım bedeli) tazminini isteme. Bu tazminat talepleri birbirini dışlamaz; iş sahibi örneğin bedelden indirim talep ederken aynı zamanda ayıbın yol açtığı ek zararın tazminini de isteyebilir.

Bilirkişi İncelemesinin Önemi

İşin geç veya eksik/ayıplı yapıldığına ilişkin iddialar, teknik bilgi gerektirdiğinden bu davalarda bilirkişi incelemesi belirleyici rol oynar. Bilirkişi, sözleşmede belirlenen teslim süresinin hangi tarihte dolduğunu (ruhsat tarihleri, ek süreler, mücbir sebepler dikkate alınarak), fazladan yapılan imalatların teslim süresine etkisini ve varsa ayıpların niteliğini, onarım maliyetini teknik olarak tespit eder. Mahkeme, bu rapora dayanarak gecikme süresini ve tazminat tutarını belirler.

Yargıtay Uygulamasından Bir Örnek

Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin incelediği bir olayda, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde kararlaştırılan sürede eseri (101 bağımsız bölümü) teslim etmeyen yüklenici aleyhine, iş sahibi tarafından bir aylık gecikme tazminatı tutarının tahsili için icra takibi başlatılmış, yükleniciğin bu takibe itirazı üzerine itirazın iptali davası açılmıştır. Yerel mahkeme, bilirkişi raporuna dayanarak ilk yapı ruhsatı ve tadilat ruhsatı tarihlerini, sözleşmede öngörülen 18 aylık teslim süresini ve 6 aylık ek süreyi birlikte değerlendirerek eserin en geç hangi tarihte teslim edilmesi gerektiğini tespit etmiş ve bu tarihe göre gecikme tazminatını hesaplamıştır. Yargıtay, davalı yüklenicinin eserin teslim edilmesi gereken tarihi kendisinin de kabul ettiğini vurgulayarak, mahkemenin gecikme tazminatına hükmetmesini isabetli bulmuştur. Bu karar, inşaat sözleşmelerinde teslim süresinin ruhsat tarihleri ve ek süreler dikkate alınarak hesaplanması gerektiğini ve davalının kendi beyanlarının da dava sürecinde bağlayıcı olabileceğini göstermektedir.

Mücbir Sebep ve Ek Süre Taleplerinin Gecikme Hesabına Etkisi

İnşaat ve imalat sözleşmelerinde yüklenicinin gecikmesi her zaman tazminat sorumluluğu doğurmaz; sözleşmede öngörülen mücbir sebepler (doğal afet, resmi makamların işlemlerindeki gecikme, beklenmeyen hava koşulları gibi) veya iş sahibinin kendisinden kaynaklanan gecikmeler (örneğin proje değişikliği talepleri, ödemelerin geciktirilmesi) sözleşmede belirlenen teslim süresini uzatan "ek süre" hakkı doğurabilir. Bu nedenle gecikme tazminatı hesaplanırken, önce sözleşmede ek süre hükümlerinin somut olaya nasıl uygulanacağının belirlenmesi, ardından gerçek gecikme süresinin bu ek süreler düşüldükten sonra ortaya çıkan net süre olarak hesaplanması gerekir.

Birden Fazla Dava ve Kesin Hüküm İlişkisi

İnşaat sözleşmelerinde gecikme tazminatı, genellikle aylık dilimler hâlinde (her ay için ayrı bir tazminat alacağı doğacak şekilde) talep edilebildiğinden, iş sahibi farklı dönemler için art arda birden fazla dava veya icra takibi başlatabilir. Bu durumda önceki bir davada verilen kararın (örneğin teslim tarihinin hangi tarih olduğuna ilişkin tespitin) sonraki davalarda kesin hüküm oluşturup oluşturmadığı önemli bir usul sorunudur; bir önceki dava henüz kesinleşmemişse, sonraki davada aynı husus yeniden ve bağımsız olarak değerlendirilebilir.

Ayıp İhbarının Süresi ve Şekli

İş sahibi, teslim alınan eserde bir ayıp fark ettiğinde bunu makul bir süre içinde yükleniciye bildirmekle yükümlüdür; aksi hâlde eseri kabul etmiş sayılabilir ve ayıba dayalı haklarını kaybedebilir. Açıkça görülebilir ayıplar için ihbar süresi teslim anından itibaren, gizli (sonradan ortaya çıkan) ayıplar için ise ayıbın fark edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. İhbarın yazılı olarak (noter ihtarnamesi, iadeli taahhütlü mektup veya en azından yazılı mesaj yoluyla) yapılması, ileride açılacak davada ihbarın süresinde yapıldığının ispatını kolaylaştırır.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Borçlar Kanunu Madde 117/1: "Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer." (Eser sözleşmesinde teslim tarihi sözleşmeyle belirlenmişse, bu tarihin geçmesiyle borçlu kendiliğinden temerrüde düşer ve ayrıca ihtara ihtiyaç kalmaz.)

Dayanak Mevzuat

  • Türk Borçlar Kanunu m. 470 vd. (Eser sözleşmesi)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 117 vd. (Borçlunun temerrüdü)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 474-478 (Eserdeki ayıba karşı tekeffül)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 179-182 (Cezai şart)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.