İş Yeri İhtiyacı Nedeniyle Tahliye Davası Açılabilir mi?
İş Yeri İhtiyacı Nedeniyle Tahliye Davası Açılabilir mi?
Kısa Cevap: Kiraya veren, kendisi, eşi, alt soyu, üst soyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için işyeri ihtiyacı doğduğunda tahliye davası açabilir. Ancak Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, ihtiyacın bir tüzel kişiye (şirkete) ait olması durumunda, şirketin ortağı olan gerçek kişi kendi adına ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açamaz; çünkü kanun gerçek kişilerin ihtiyacını korumaktadır, tüzel kişilerin ihtiyacı bu kapsamda değerlendirilmez.
Detaylı Açıklama
İşyeri İhtiyacının Kapsamı
Türk Borçlar Kanunu'nun 350. maddesi, konut ihtiyacının yanı sıra işyeri ihtiyacını da tahliye sebebi olarak düzenlemiştir. Kiraya veren; kendisi, eşi, alt soyu, üst soyu veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişiler için işyerine ihtiyaç duyduğunda, sözleşme süresinin sonundan itibaren bir ay içinde dava açabilir. Buradaki "işyeri ihtiyacı" kavramı, ticari faaliyetin genişlemesi, mevcut işyerinin yetersiz kalması veya yeni bir iş kolu açılması gibi somut ve gerçek gereksinimleri kapsar.
Şirket İhtiyacı ile Gerçek Kişi İhtiyacının Ayrımı
Uygulamada en sık karşılaşılan hukuki sorunlardan biri, bir şirketin ihtiyacının, o şirketin gerçek kişi ortağı tarafından dava konusu edilip edilemeyeceğidir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2015/12370 Esas, 2016/6678 Karar sayılı ve 14.11.2016 tarihli kararında bu konu açıkça ele alınmıştır. Davada, davacı gerçek kişi, kurucu ortağı olduğu bir limited şirketin artan iş hacmi ve personel sayısı nedeniyle kiracının bulunduğu taşınmaza ihtiyaç duyduğunu ileri sürerek işyeri ihtiyacı nedeniyle tahliye talep etmiştir.
Yargıtay, Türk Borçlar Kanunu'nun 350/1. maddesinin kiraya verenin "kendisi, eşi, alt soyu, üst soyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler" için ihtiyaç nedeniyle tahliye isteyebileceğini düzenlediğini, Dairenin yerleşik içtihatlarına göre şirket ihtiyacı nedeniyle gerçek kişinin ihtiyaç nedeniyle tahliye isteminde bulunamayacağını belirtmiştir. Karara göre, davacı gerçek kişi, kurucu ortağı olduğu şirketin ihtiyacına dayanarak tahliye istediğine göre, mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken tahliye kararı verilmesi hukuka aykırı bulunmuş ve hüküm bozulmuştur.
Bu İçtihadın Pratik Sonuçları
Bu karardan çıkan önemli sonuç, şirket adına işyeri ihtiyacı iddia edilecekse davanın bizzat şirket tüzel kişiliği tarafından açılması gerektiğidir; şirket ortağının kendi adına açtığı dava, ihtiyacın niteliği itibarıyla reddedilir. Bu nedenle ticari işletmeler için işyeri ihtiyacı nedeniyle tahliye davası planlanıyorsa, davanın doğru davacı sıfatıyla (şirket tüzel kişiliği adına, yetkili temsilcisi aracılığıyla) açılması büyük önem taşır.
İspat Edilmesi Gereken Unsurlar
İşyeri ihtiyacı davasında da ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olduğu ispatlanmalıdır. Ticaret sicil kayıtları, artan çalışan sayısını gösteren SGK bildirgeleri, mevcut işyerinin yetersizliğini gösteren belgeler ve kiralananın işin genişlemesi için elverişliliğini gösteren somut veriler, davanın başarısı için önemli delillerdir.
İlgili Mevzuat Maddesi
Türk Borçlar Kanunu Madde 350/1: "Kiraya veren, kira sözleşmesini; kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu diğer kişiler için konut ya da işyeri gereksinimi sebebiyle kullanma zorunluluğu varsa ... açacağı dava ile sona erdirebilir."
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, bu maddede sayılan kişilerin sınırlı olduğunu ve tüzel kişilerin bu kapsama girmediğini vurgulayarak, şirket ihtiyacının ancak şirket tüzel kişiliği tarafından dava konusu edilebileceğini kesin biçimde ortaya koymuştur.
Dayanak Mevzuat
- Türk Borçlar Kanunu m. 350 (İşyeri ihtiyacı nedeniyle tahliye)
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2015/12370, K. 2016/6678, T. 14.11.2016
- Türk Ticaret Kanunu m. 125 (Ticaret şirketlerinin tüzel kişiliği)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.