← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
İş Hukuku

İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu Nedir?

İş Hukuku

İş Kazasında İşverenin Sorumluluğu Nedir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: İşveren, 6331 sayılı Kanun ve Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesi uyarınca işyerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak, gerekli araç ve gereçleri noksansız bulundurmak ve çalışanları risklere karşı eğitmekle yükümlüdür. İş kazası meydana geldiğinde işverenin bu yükümlülüklere ne ölçüde uyduğu incelenir; kusuru oranında hem SGK'ya karşı rücu sorumluluğu hem de işçiye karşı doğrudan maddi ve manevi tazminat sorumluluğu doğar.

Detaylı Açıklama

İşverenin İş Kazasından Doğan Hukuki Sorumluluğunun Temeli

İşverenin iş kazasından sorumluluğu, Türk Borçlar Kanunu'nun 417. maddesinde düzenlenen işçiyi koruma (gözetme) borcuna dayanır. Bu maddeye göre işveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü tedbiri almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür. İşverenin bu borca aykırı davranışı sonucu işçi bir kazaya uğrarsa, işveren kusuru oranında sorumlu tutulur; bu sorumluluk kusura dayanan bir sorumluluk türüdür, yani işverenin herhangi bir kusuru bulunmuyorsa (kaza tamamen işçinin kendi kusurundan veya önlenemez bir mücbir sebepten kaynaklanıyorsa) tazminat sorumluluğu doğmaz.

Sosyal Güvenlik Kurumu'na Karşı Rücu Sorumluluğu

İş kazası geçiren sigortalıya Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geçici veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır, tedavi giderleri karşılanır. Kurum, işverenin kusuru bulunduğunu tespit ederse, sigortalıya yaptığı bu ödemeleri işverene rücu eder; yani işverenden geri ister. Bu rücu davaları, iş mahkemesinde açılır ve işverenin kaza anındaki iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyup uymadığı yeniden bilirkişi incelemesiyle değerlendirilir.

İşçiye veya Yakınlarına Karşı Doğrudan Sorumluluk

SGK'nın bağladığı gelir, işçinin veya ölümü hâlinde yakınlarının uğradığı toplam zararı karşılamıyorsa, aradaki fark doğrudan işverenden talep edilebilir. Bu talep, maddi tazminat (kazanç kaybı) ve manevi tazminat (elem ve üzüntü) olmak üzere iki ayrı başlıkta ileri sürülür. İşverenin bu sorumluluğu, sigortalının SGK'dan aldığı tazminatla sınırlı değildir; işveren, kusuru oranında zararın tamamından sorumlu tutulur.

İşverenin Sorumluluğunu Azaltan veya Ortadan Kaldıran Hâller

İşçinin kendi kusuru (örneğin koruyucu ekipmanı kullanmaması, güvenlik talimatlarına uymaması) kazanın oluşumunda etkili olmuşsa, bu durum işverenin sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmaz ancak tazminat miktarını işçinin kusur oranında azaltır. İşveren ayrıca, kazanın tamamen beklenmeyen ve önlenemez bir dış etkenden (mücbir sebep) kaynaklandığını, kendisinin hiçbir kusurunun bulunmadığını ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir; ancak uygulamada bu türden tam kusursuzluk iddialarının ispatı oldukça zordur.

İdari ve Cezai Sorumluluk

İşverenin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı davranışları, hukuki tazminat sorumluluğunun yanında idari para cezalarına da yol açar; iş müfettişlerinin denetimi sonucunda eksiklikler tespit edilirse işverene çeşitli idari yaptırımlar uygulanır. Kazanın ağırlığına ve işverenin kusurunun derecesine göre, taksirle yaralama veya ölüme sebebiyet verme gibi suçlar oluşmuşsa, işveren veya ilgili yöneticiler hakkında ayrıca ceza davası da açılabilir.

Alt İşveren (Taşeron) İlişkisinde Sorumluluğun Paylaşımı

İş kazası, asıl işveren-alt işveren ilişkisi içinde çalışan bir işçinin başına gelmişse, 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili olarak bu kanundan, iş sözleşmesinden ve alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işverenle birlikte sorumludur. Bu nedenle iş kazası geçiren bir taşeron işçisi, tazminat talebini hem kendisini doğrudan çalıştıran alt işverene hem de asıl işverene yöneltebilir; mahkeme, her iki işverenin kendi kusur payını ayrı ayrı belirleyerek müteselsil sorumluluğa hükmedebilir.

Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranının Tazminata Etkisi

İş kazası sonucu işçide kalıcı bir sakatlık oluşmuşsa, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen meslekte kazanma gücü kaybı (iş göremezlik) oranı, tazminat hesabının temel dayanaklarından biridir. Bu oran ne kadar yüksekse, işçinin gelecekteki kazanç kaybı da o kadar büyük kabul edilir ve maddi tazminat miktarı artar. Taraflardan biri SGK'nın belirlediği orana itiraz ederse, mahkeme Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastaneleri gibi bağımsız kurumlardan yeniden sağlık kurulu raporu alarak bu oranı denetleyebilir.

Dava Açma Süresi ve Zamanaşımı

İşverene karşı açılacak iş kazası tazminat davalarında zamanaşımı süresi, haksız fiile dayanan tazminat taleplerinde genel kural olarak zarar görenin zararı ve sorumlusunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde olayın gerçekleştiği tarihten itibaren on yıldır. Ancak iş kazası aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç oluşturuyorsa (örneğin taksirle yaralama veya ölüme sebebiyet verme) ve ceza kanunlarında bu suç için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmüşse, tazminat davasında da bu daha uzun ceza zamanaşımı süresi uygulanır. Bu tür tazminat davaları, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesindeki istisna kapsamında zorunlu arabuluculuğa tabi değildir ve doğrudan iş mahkemesinde açılabilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Borçlar Kanunu Madde 417 (son fıkra): "İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü tedbiri almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak; işçiler de iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü tedbire uymakla yükümlüdür."

Dayanak Mevzuat

  • Türk Borçlar Kanunu m. 417 (İşçiyi koruma borcu)
  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 4
  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 21 (Kurumun sorumlulara rücu hakkı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.