← Tüm Makaleler

İlamlı İcra Takibi Nedir?

İcra & İflas Hukuku

İlamlı İcra Takibi Nedir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: İlamlı icra takibi, mahkeme kararı (ilam) veya ilam niteliğinde belgelere dayanarak yapılan icra takibidir. Alacaklı, icra dairesine ilamı ibraz ederek icra emri çıkartır; borçluya tanınan yedi günlük süre içinde borç ödenmez veya icranın geri bırakılması kararı getirilmezse haciz ve satış işlemlerine geçilir. Bu takip türünde borçlunun asıl borca itiraz hakkı yoktur; sadece zamanaşımı, imhal veya itfa gibi sınırlı sebeplerle icranın geri bırakılmasını isteyebilir.

Detaylı Açıklama

İlamlı İcranın Dayanağı: İlam ve İlam Niteliğindeki Belgeler

İlamlı icra takibi, alacaklının elinde bir mahkeme kararı (ilam) ya da kanunun ilam niteliğinde saydığı bir belge bulunması halinde başvurabileceği takip yoludur. Mahkeme ilamları yanında, kabul edilmiş ve icra kefaletini içeren noter senetleri, kayıtsız şartsız para borcu ikrarını içeren düzenleme şeklindeki noter senetleri, mahkeme huzurunda yapılan sulh ve kabuller, hakem kararları ve icra mahkemesi kararları da ilam niteliğinde belge sayılır ve bu yolla takibe konu edilebilir.

İlamlı icra takibinde, kararın kesinleşmiş olması genel kural olarak gerekli değildir; para alacaklarına ilişkin ilk derece mahkemesi kararları, kesinleşmeden de icraya konulabilir. Ancak gayrimenkulün tahliye ve teslimine, kişiler hukukuna, aile hukukuna ve bazı özel kanunlarda sayılan konulara ilişkin kararlarda icraya konulabilmek için kesinleşme şartı aranır.

İcra Emrinin Çıkarılması ve Muhtevası

Alacaklı, ilamı icra dairesine ibraz ederek icra emri talep eder. İcra müdürü, ilamda hükmolunan şeyin cinsini ve miktarını gösteren bir icra emri hazırlar ve borçluya tebliğ eder. İcra emrinde, borcun yedi gün içinde ödenmesi veya hükmolunan teminatın bu süre içinde gösterilmesi, aksi halde -icra mahkemesinden veya üst mahkemeden icranın geri bırakılması kararı getirilmedikçe- cebri icraya başlanacağı belirtilir.

Borçlunun Sınırlı İtiraz Hakkı: İcranın Geri Bırakılması

İlamlı icrada borçlunun asıl borca ilişkin itiraz hakkı bulunmaz; çünkü borcun varlığı zaten yargı kararıyla tespit edilmiştir. Borçlunun başvurabileceği tek yol, "icranın geri bırakılması" (tehiri icra) talebidir. Bu talep, borcun zamanaşımına uğradığı, itfa edildiği (ödendiği) veya alacaklının mehil (vade) verdiği hallerde icra mahkemesine; kararın üst mahkemede bozulması veya yeniden görülmesi (iadei muhakeme) talebiyle ilgili mahkemeye yapılabilir. İcranın geri bırakılması kararı getirilmedikçe takip işlemleri devam eder.

Üst Mahkemede Temyiz veya İstinaf Süreci ile İlişkisi

Para alacaklarına ilişkin ilk derece mahkemesi kararlarının istinaf veya temyiz incelemesinde olması, kural olarak icrayı durdurmaz; borçlu icranın durması için ayrıca teminat yatırarak icranın geri bırakılması kararı almalıdır. Bu durum, ilamlı icranın "önce icra edilir, sonra tartışılır" mantığını yansıtır ve alacaklının hak kaybına uğramasını önler.

Haciz ve Satış Aşamasına Geçiş

Borçlu yedi gün içinde ödeme yapmaz ve icranın geri bırakılması kararı da getirmezse, alacaklı haciz talebinde bulunabilir. Bu noktadan sonra süreç, ilamsız takipteki haciz ve satış aşamalarıyla büyük ölçüde aynı şekilde ilerler: menkul, taşınmaz, banka hesabı ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar haczedilebilir, haczedilen mallar açık artırma yoluyla satılarak alacak tahsil edilir.

İlgili Mevzuat Maddesi

İcra ve İflas Kanunu Madde 32: "Para borcuna veya teminat verilmesine dair olan ilam icra dairesine verilince icra memuru borçluya bir icra emri tebliğ eder. Bu emirde hükmolunan şeyin cinsi ve miktarı gösterilir ve nihayet yedi gün içinde ödenmesi; borç yedi gün içinde ödenmez veya hükmolunan teminat verilmezse icra mahkemesinden veya istinaf veya temyiz yahut iadei muhakeme yolu ile ait olduğu mahkemeden icranın geri bırakılmasına dair bir karar getirilmedikçe cebri icra yapılacağı yazılır."

Bu hüküm, ilamlı icranın borçlu üzerindeki baskısını ve alacaklının elindeki kararın icra hukukundaki üstünlüğünü gösterir; borçlu için tek çıkış yolu, kanunda sayılan sınırlı sebeplerle icranın geri bırakılması kararı almaktır.

Dayanak Mevzuat

  • İcra ve İflas Kanunu m. 32 (İcra emri ve muhtevası)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 24 (İlam niteliğinde belgeler)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 33 (İcranın geri bırakılması)
  • Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 367 (İstinaf ve temyizin icrayı durdurmaması)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.