İdari Eylem Nedeniyle Zarar Gören Kişi Ne Yapmalıdır?
İdari Eylem Nedeniyle Zarar Gören Kişi Ne Yapmalıdır?
Kısa Cevap: Bir idari eylem (hizmetin ihmali, kolluk müdahalesi, bir kamu görevinin kötü ifası gibi) nedeniyle zarar gören kişi, doğrudan dava açamaz; önce ilgili idareye yazılı başvuru yaparak zararının giderilmesini istemek zorundadır. Bu ön başvuru adımının atlanması, açılacak davanın usulden reddine yol açar.
Detaylı Açıklama
İlk Adım: İdareye Yazılı Başvuru
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi, idari eylemlerden zarar görenlerin dava açmadan önce ilgili idareye başvurmasını zorunlu kılar. Bu başvuru, zararın türünü ve miktarını, zarara yol açan eylemi ve talep edilen giderim şeklini (tazminat, eski hâle getirme vb.) açıkça belirtecek şekilde yazılı olarak yapılmalı ve idareye iadeli taahhütlü posta, elektronik tebligat veya elden teslim gibi ispatlanabilir bir yöntemle ulaştırılmalıdır. Başvurunun yapıldığı tarih, sonraki süre hesaplamaları için kritik bir referans noktasıdır.
Başvuru Süresi: Bir Yıl ve Beş Yıl
Bu başvuru, zarar görenin eylemi öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır. Zarar görenin eylemi hemen fark etmediği durumlarda dahi, eylem tarihinden itibaren beş yıl geçtikten sonra başvuru hakkı kesin olarak ortadan kalkar. Bu iki süre birbirini tamamlayan niteliktedir: öğrenme tarihinden itibaren bir yıllık süre işlerken, aynı zamanda eylem tarihinden itibaren beş yıllık mutlak süre de işlemeye devam eder ve hangisi önce dolarsa başvuru hakkı o anda sona erer.
İdarenin Cevabı ve Dava Açma Süresinin Başlaması
İdare, yapılan başvuruyu değerlendirip otuz gün içinde cevap vermek zorundadır. İdare başvuruyu kısmen veya tamamen reddederse, bu reddin ilgiliye tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren genel altmış günlük dava açma süresi işlemeye başlar. İdare otuz gün içinde hiç cevap vermezse, bu sürenin bittiği tarihten itibaren yine altmış günlük dava açma süresi başlar; başka bir anlatımla, idarenin sessiz kalması da zımni bir ret olarak kabul edilip dava yolunu açar.
Başvuru Yapılmadan Doğrudan Dava Açılmasının Sonucu
Uygulamada sık yapılan bir hata, zarar görenlerin idareye hiç başvurmadan doğrudan idare mahkemesinde dava açmasıdır. Bu durumda mahkeme, davayı esastan incelemeden, idareye başvuru şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle usulden reddeder; ancak bu ret kararı, zarar görenin idareye başvurup ardından yeniden dava açma hakkını (süreler dolmadıkça) ortadan kaldırmaz. Bu nedenle, bir idari eylem nedeniyle zarar görüldüğü düşünüldüğünde atılacak ilk ve en önemli adım, vakit geçirmeden ilgili idareye yazılı başvuru yapmaktır.
İlgili Mevzuat Maddesi
İdari Yargılama Usulü Kanunu Madde 13/1: "İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka süretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir."
Dayanak Mevzuat
- İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13 (İdareye başvuru zorunluluğu)
- İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 (Genel dava açma süresi)
- İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 2/1-b (Tam yargı davası)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.