İdarenin Sorumluluğu Nedeniyle Tam Yargı Davası Nasıl Açılır?
İdarenin Sorumluluğu Nedeniyle Tam Yargı Davası Nasıl Açılır?
Kısa Cevap: Tam yargı davası, idarenin bir eylemi veya işlemi nedeniyle kişisel hakları doğrudan zarar görenlerin, bu zararın tazmini için idare mahkemesinde açtığı dava türüdür. Davanın doğru şekilde açılabilmesi için zararın kaynağının (idari işlem mi, idari eylem mi) doğru teşhis edilmesi ve buna göre ön koşulların (idareye başvuru, süre) doğru şekilde yerine getirilmesi gerekir.
Detaylı Açıklama
Tam Yargı Davasının Tanımı ve Konusu
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesine göre tam yargı davası, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan zarar gören kişiler tarafından açılan, zararın parasal olarak tazminini amaçlayan dava türüdür. İptal davasından farkı, iptal davasının amacı sadece hukuka aykırı işlemin ortadan kaldırılması olduğu hâlde, tam yargı davasının amacının doğrudan zararın (maddi veya manevi) karşılanmasıdır. Aynı olayda hem iptal hem tam yargı davası birlikte açılabilir; örneğin hukuka aykırı bir disiplin cezası nedeniyle hem cezanın iptali hem de bu ceza nedeniyle oluşan maaş kaybının tazmini talep edilebilir.
İdari İşlemden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Usul
Zarar, iptal edilebilir nitelikte bir idari işlemden (örneğin hukuka aykırı bir görevden alma işlemi) kaynaklanıyorsa, ilgili kişi doğrudan idare mahkemesinde, işlemin tebliğ veya ilan tarihinden itibaren işleyen genel altmış günlük dava açma süresi içinde tam yargı davası açabilir; bu durumda idareye önceden ayrıca başvuru yapılması şart değildir, çünkü işlem zaten idarenin iradesini açıkça ortaya koymuştur.
İdari Eylemden Kaynaklanan Tam Yargı Davalarında Ön Başvuru Zorunluluğu
Buna karşılık, zarar bir idari eylemden (örneğin bir kamu hastanesindeki hizmet kusuru, bir yol çalışmasındaki ihmal) kaynaklanıyorsa, dava açılmadan önce ilgili idareye yazılı başvuru yapılması zorunludur. Bu başvuru, zararın öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır. İdarenin bu başvuruyu kısmen veya tamamen reddetmesi hâlinde, reddin tebliğini izleyen günden itibaren veya otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, genel dava açma süresi içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. Bu ön başvuru şartına uyulmadan doğrudan açılan davalar, usul yönünden reddedilir.
Dava Dilekçesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Tam yargı davası dilekçesinde, talep edilen tazminatın maddi ve manevi kısımları ayrı ayrı belirtilmeli, zarar ile idarenin eylem veya işlemi arasındaki nedensellik bağı açıkça ortaya konulmalı ve mümkünse zarara ilişkin belgeler (fatura, bilirkişi raporu, tıbbi kayıt vb.) dilekçeye eklenmelidir. Tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın dilekçede gösterilmesi de kanuni bir zorunluluktur.
İlgili Mevzuat Maddesi
İdari Yargılama Usulü Kanunu Madde 2/1-b: "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları."
Bu tanım, tam yargı davasının açılabilmesi için davacının kişisel ve güncel bir hakkının idarenin eylem veya işlemi nedeniyle doğrudan zarar görmüş olmasını şart koşmaktadır; dolaylı veya yansıma yoluyla uğranan zararlar bu kapsamda değerlendirilmez.
Dayanak Mevzuat
- İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 2/1-b (Tam yargı davası tanımı)
- İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13 (Doğrudan tam yargı davası ve ön başvuru şartı)
- İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 3 (Dava dilekçesinin içeriği)
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 125 (İdarenin sorumluluğu)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.