← Tüm Makaleler

İcra Takibinde Zamanaşımı Süresi Nedir?

İcra & İflas Hukuku

İcra Takibinde Zamanaşımı Süresi Nedir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Zamanaşımı, bir alacağın dava veya icra yoluyla talep edilebilirliğinin belirli bir süre geçmesiyle ortadan kalkmasıdır. Genel zamanaşımı süresi Türk Borçlar Kanunu'na göre on yıldır; kira, ücret gibi bazı alacaklarda bu süre beş yıla iner. İcra takibinin açılması, haciz talep edilmesi veya borcun kısmen ödenmesi gibi işlemler zamanaşımını keserek süreyi yeniden başlatır. Zamanaşımına uğramış bir alacak için icra takibi yapılırsa borçlu bu durumu itiraz veya icranın geri bırakılması yoluyla ileri sürebilir.

Detaylı Açıklama

Zamanaşımının İcra Hukukundaki Rolü

İcra ve İflas Kanunu, zamanaşımını kendi başına düzenlemez; zamanaşımı süreleri esas olarak Türk Borçlar Kanunu ve ilgili özel kanunlarda yer alır. İcra hukuku açısından önemli olan, zamanaşımına uğramış bir alacağın takip edilip edilemeyeceği ve borçlunun bu durumu nasıl ileri sürebileceğidir. Zamanaşımı, alacağın varlığını ortadan kaldırmaz; sadece alacağın dava ve icra yoluyla talep edilebilirliğini (eksik borç haline gelmesini) engeller. Bu nedenle borçlu zamanaşımı savunmasını ileri sürmezse, zamanaşımına uğramış bir alacak da tahsil edilebilir.

Genel Zamanaşımı Süresi

Türk Borçlar Kanunu'na göre, aksine bir düzenleme bulunmayan hallerde genel zamanaşımı süresi on yıldır. Kira bedelleri, ücret alacakları, otel ve lokanta bedelleri gibi bazı özel nitelikteki alacaklarda bu süre beş yıla indirilmiştir. Kambiyo senetlerinde (çek, bono, poliçe) zamanaşımı Türk Ticaret Kanunu'nda ayrıca ve daha kısa sürelerle (örneğin bonoda üç yıl) düzenlenmiştir.

İlamlı Alacaklarda Zamanaşımı

Bir mahkeme ilamına bağlanan alacaklar da zamanaşımına uğrayabilir; ancak ilamla hükme bağlanan alacaklarda zamanaşımı süresi, alacağın niteliği ne olursa olsun on yıldır. Bu nedenle kısa süreli zamanaşımına tabi bir alacak dahi dava yoluyla ilama bağlanırsa, zamanaşımı süresi on yıla uzar.

Zamanaşımını Kesen Haller

Zamanaşımı, belirli işlemlerle kesilir ve kesilme anından itibaren süre sıfırdan yeniden işlemeye başlar. Borçlunun borcu kısmen ödemesi, faiz ödemesi veya teminat göstermesi gibi borcu ikrar niteliğindeki davranışları, alacaklının dava açması, icra takibi başlatması, bir icra işlemi (örneğin haciz talebi) yapması, zamanaşımını kesen hallerdendir. Bu nedenle bir icra dosyasında alacaklının düzenli olarak haciz talep etmesi veya haczi yenilemesi, alacağın zamanaşımına uğramasını önler.

Zamanaşımının İleri Sürülme Şekli

Zamanaşımı, icra müdürlüğü tarafından resen uygulanmaz; borçlunun bu durumu açıkça ileri sürmesi gerekir. İlamsız takipte borçlu, ödeme emrine itiraz ederken zamanaşımı itirazını da bildirebilir. İlamlı icrada ise borçlu, icranın geri bırakılması talebiyle icra mahkemesine başvurarak alacağın zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir. Zamanaşımı itirazı süresinde ileri sürülmezse, takip devam eder ve borçlu sonradan "zamanaşımına uğramıştı" diyerek geriye dönük bir itirazda bulunamaz; bu durumda borçlunun elindeki tek yol, ödediği parayı istirdat (geri alma) davasıyla talep etmektir -ki bu da ancak zamanaşımının süresinde ileri sürülmüş olması halinde mümkündür.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Borçlar Kanunu Madde 146: "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir." Türk Borçlar Kanunu Madde 154: "Zamanaşımı; borçlunun, borcu ikrar etmesi, özellikle faiz ödemesi, kısmen ifada bulunması, rehin veya kefil vermesi hâllerinde; alacaklının dava açması, def'i yoluyla ileri sürmesi, icra takibine girişmesi, iflas masasına başvurması veya hakeme başvurması hâllerinde kesilir."

Bu hükümler, bir icra takibinin açılmasının ve haciz gibi takip işlemlerinin yapılmasının, alacağın zamanaşımına uğramasını önleyen hukuki işlemler olduğunu göstermektedir.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Borçlar Kanunu m. 146 (Genel zamanaşımı süresi - 10 yıl)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 147 (Beş yıllık özel zamanaşımı süreleri)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 154 (Zamanaşımının kesilmesi sebepleri)
  • İcra ve İflas Kanunu m. 33 (İlamlı icrada zamanaşımı itirazı - icranın geri bırakılması)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.