İcra Takibinde Haciz Süreci Nasıl İşler?
İcra Takibinde Haciz Süreci Nasıl İşler?
Kısa Cevap: Haciz süreci, icra takibinin kesinleşmesi ve alacaklının haciz talebinde bulunmasıyla başlar. İcra memuru borçlunun menkul, taşınmaz, banka hesabı, maaşı ve üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarını tespit ederek bunlara haciz koyar; haczedilen mallar kıymet takdirine tabi tutulur ve süresinde satış istenmezse haciz düşer. Haciz kararına karşı borçlu veya ilgili üçüncü kişiler icra mahkemesine şikayet yoluyla itiraz edebilir.
Detaylı Açıklama
Haczin Şartları: Takibin Kesinleşmesi
Haciz işlemine geçilebilmesi için öncelikle icra takibinin kesinleşmiş olması gerekir. İlamsız takipte bu, borçlunun yedi günlük süre içinde itiraz etmemesi veya itirazının icra mahkemesi/genel mahkeme kararıyla ortadan kaldırılmış olması anlamına gelir. Takip kesinleşmeden alacaklı haciz talep edemez; kesinleşmeden yapılan haciz işlemleri şikayet yoluyla kaldırılabilir.
Haciz Talebi ve İcra Memurunun Yetkisi
Takip kesinleştikten sonra alacaklı, icra dairesine haciz talebinde bulunur. İcra memuru, borçlunun mal varlığını araştırmak için gerekli sorguları (banka hesapları, araç, taşınmaz, maaş, SGK kaydı) UYAP üzerinden elektronik olarak yapabilir. Haciz, alacaklının gösterdiği veya icra memurunun resen tespit ettiği mal ve haklar üzerine konulur; borçlunun malı az ise alacaklı birden fazla mal türü üzerine aynı anda haciz talep edebilir.
Haczin Türleri
Haciz, haczedilen varlığın niteliğine göre farklı usullerle uygulanır. Menkul haczinde icra memuru borçlunun işyeri veya evine giderek haczedilecek eşyaları fiilen tespit eder ve bir haciz tutanağı düzenler. Taşınmaz haczinde tapu müdürlüğüne müzekkere yazılarak haciz şerhi işlenir. Banka hesabı haczinde bankalara doğrudan elektronik haciz talebi (e-haciz) gönderilir. Maaş haczinde işverene bir maaş haciz müzekkeresi gönderilir ve işveren, maaşın kanunda belirlenen kısmını icra dosyasına aktarmakla sorumlu tutulur. Üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar ise haciz ihbarnameleri yoluyla haczedilir.
Kıymet Takdiri ve Muhafaza
Haczedilen menkul veya taşınmaz malların değerinin belirlenmesi amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılarak kıymet takdiri yapılır. Taraflar kıymet takdirine karşı yedi gün içinde icra mahkemesine şikayette bulunabilir. Haczedilen bazı menkul mallar (araç, kıymetli eşya gibi) muhafaza altına alınabilir; buna karşılık borçlunun elinde bırakılmasında alacaklı için risk görülmeyen mallar borçlunun yedieminliğinde (koruyuculuğunda) bırakılabilir.
Haczin Düşmesi ve Yenilenmesi
Haciz konulduktan sonra alacaklının bir yıl içinde satış talep etmemesi halinde haciz kendiliğinden hükümsüz kalır (düşer); bu durumda haczin devam edebilmesi için haczin yenilenmesi gerekir. Haczin düşmesi, borçlunun o mal üzerindeki haciz şerhinin kalkması sonucunu doğurur ve alacaklının bu malı tekrar haczettirmesi için yeni bir haciz talebinde bulunması gerekir.
Hacze Karşı Şikayet ve İstihkak İddiası
Borçlu, usule aykırı bir haciz işlemine karşı icra mahkemesine şikayette bulunabilir; örneğin haczedilemeyecek bir malın haczedilmesi, aşırı haciz (borç miktarını fazlasıyla aşan haciz) ya da haczin usulsüz tebliği gibi durumlar şikayet konusu olabilir. Haczedilen malın borçluya değil üçüncü bir kişiye ait olduğu iddia edilirse, bu kişi istihkak davası açarak malın haczinin kaldırılmasını isteyebilir.
İlgili Mevzuat Maddesi
İcra ve İflas Kanunu Madde 85: "Borçlunun kendi yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır malları ile alacak ve haklarından ve taşınmazlarından alacaklının ana, faiz ve masraflar da dahil olmak üzere bütün alacaklarına yetecek miktarı haczolunur."
Bu hüküm, haczin "borç kadar" ilkesine bağlı olduğunu ve icra memurunun alacağı tam karşılayacak miktarda mal ve hak üzerine haciz koymakla yükümlü olduğunu, fazla haciz yapamayacağını gösterir.
Dayanak Mevzuat
- İcra ve İflas Kanunu m. 85 (Haczolunacak mal ve hakların miktarı)
- İcra ve İflas Kanunu m. 106 (Haczin düşmesi - satış istenmesi süresi)
- İcra ve İflas Kanunu m. 87-88 (Haciz tutanağı ve muhafaza tedbirleri)
- İcra ve İflas Kanunu m. 16 (İcra mahkemesine şikayet)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.