← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
İdare Hukuku

Devletin Hizmet Kusurundan Kaynaklanan Zararlar Nasıl Karşılanır?

İdare Hukuku

Devletin Hizmet Kusurundan Kaynaklanan Zararlar Nasıl Karşılanır?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Bu sorumluluk, kamu hizmetinin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hâlinde ortaya çıkan hizmet kusuruna dayanabileceği gibi, bazı hâllerde idarenin kusuru aranmaksızın da (kusursuz sorumluluk) doğabilir.

Detaylı Açıklama

Hizmet Kusuru Kavramı

Hizmet kusuru, bir kamu hizmetinin kuruluşunda, işleyişinde veya organizasyonunda meydana gelen; hizmetin hiç işlememesi, kötü işlemesi ya da geç işlemesi şeklinde ortaya çıkan objektif nitelikli bir bozukluktur. Hizmet kusurunda, zarar gören kişinin belirli bir kamu görevlisinin kişisel kusurunu kanıtlaması gerekmez; önemli olan, hizmetin normal ve beklenen şekilde işlememiş olmasıdır. Örneğin bir kamu hastanesinde malzeme veya personel yetersizliği nedeniyle tedavinin geciktirilmesi, bir yolun bakımsız bırakılması sonucu kaza meydana gelmesi veya bir okulun gözetim yükümlülüğünü yerine getirmemesi hizmet kusuru örnekleridir.

Hizmet Kusuru ile Kusursuz Sorumluluk Ayrımı

İdarenin sorumluluğu her zaman bir kusura dayanmaz. Tehlikeli faaliyetler (patlayıcı madde depolama, yüksek gerilim hattı işletilmesi gibi), sosyal risk ilkesi (terör olaylarının yarattığı zararlar) veya fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi (kamu yararı için bir kişinin aşırı ve özel bir külfete maruz bırakılması) gibi durumlarda idarenin kusuru araştırılmaksızın da tazminat sorumluluğu doğabilir. Bu ayrım, davanın ispat yükünü doğrudan etkiler: hizmet kusurunda davacı, hizmetin gereği gibi işlemediğini kanıtlamak zorundadır; kusursuz sorumluluk hâllerinde ise sadece zarar ile idarenin faaliyeti arasındaki nedensellik bağının gösterilmesi yeterli olabilir.

Tazminat Davasının Açılma Usulü

Hizmet kusurundan kaynaklanan zararlar, idare mahkemesinde açılacak tam yargı davası yoluyla talep edilir. Zarar doğrudan bir idari eylemden kaynaklanıyorsa (örneğin bir kamu hizmetinin ihmali davranışı), dava açılmadan önce ilgili idareye yazılı başvuru yapılması ve idarenin cevabının (veya otuz gün içinde cevap vermemesinin) beklenmesi gerekir. Zarar, iptal edilebilir bir idari işlemden kaynaklanıyorsa, doğrudan dava açma süresi içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Davada, zararın varlığı, miktarı ve idarenin eylem veya işlemi ile zarar arasındaki nedensellik bağı bilirkişi incelemesi, tanık beyanları ve resmî kayıtlarla ispatlanır.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Madde 125 (son fıkra): "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür."

Bu hüküm, idarenin sorumluluğunun anayasal temelini oluşturur ve hem hizmet kusuruna hem de kusursuz sorumluluk hâllerine dayanan tazminat taleplerinin hukuki dayanağı olarak kabul edilir.

Dayanak Mevzuat

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m. 125 (İdarenin sorumluluğu)
  • İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 2/1-b (Tam yargı davası)
  • İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13 (Doğrudan tam yargı davası açılması)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.