← Tüm Makaleler

Çocuğun Yurt Dışına Çıkışı İçin Diğer Ebeveynin İzni Gerekir mi?

Aile & Velayet Hukuku

Çocuğun Yurt Dışına Çıkışı İçin Diğer Ebeveynin İzni Gerekir mi?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Türk hukukunda çocuğun yurt dışına çıkışı, velayet durumuna göre farklı kurallara tabidir. Velayet tek bir ebeveyne verilmişse, o ebeveyn çocuğu diğerinin iznine ihtiyaç duymadan yurt dışına çıkarabilir. Ortak velayet uygulanıyorsa veya velayet paylaşılıyorsa, diğer ebeveynin noter huzurunda düzenlenmiş muvafakatnamesi zorunludur; bu belge olmadan sınır kapılarında çocuğun çıkışına izin verilmez.

Detaylı Açıklama

Genel Kural: Velayet Durumu Belirleyicidir

Çocuğun yurt dışına çıkışında aranacak izin şartı, öncelikle velayetin kimde olduğuna bağlıdır. Velayet, boşanma kararıyla tek bir ebeveyne verilmişse, bu ebeveyn kural olarak çocuğun yasal temsilcisi sıfatıyla, diğer ebeveynin ayrıca bir onayına gerek kalmadan çocuğu yurt dışına çıkarabilir. Buna karşılık, evlilik birliği sürüyorsa veya mahkeme ortak velayete hükmetmişse, çocuğun yurt dışına çıkışı için her iki ebeveynin de onayı gerekir.

Noter Onaylı Muvafakatname Zorunluluğu

Her iki ebeveynin velayet hakkına sahip olduğu veya velayetin ortak kullanıldığı durumlarda, çocukla birlikte yurt dışına çıkacak olan ebeveynin, diğer ebeveynin noter huzurunda düzenlenmiş yazılı muvafakatini (iznini) alması gerekir. Bu belge, sınır kapılarındaki pasaport kontrol memurları tarafından istenir; muvafakatname olmadan çocuğun yurt dışına çıkışına izin verilmez.

Muvafakatname, genellikle belirli bir seyahat için (tek seferlik) veya belirli bir süre için (örneğin bir yıl, birden fazla seyahat için) düzenlenebilir; kapsamı ve süresi noterde düzenlenirken taraflarca belirlenir.

Diğer Ebeveyn Yurt Dışındaysa Ne Olur?

Muvafakat vermesi gereken ebeveyn yurt dışında ise, ilgili ülkedeki Türk konsolosluğunda veya o ülkenin yetkili makamları önünde düzenlenmiş, Apostil şerhli veya konsolosluk onaylı ve gerektiğinde Türkçeye tercüme edilmiş bir muvafakatname sunulabilir.

Diğer Ebeveyn İzin Vermezse veya Ulaşılamıyorsa

Diğer ebeveynin haksız yere izin vermemesi, ulaşılamaması veya rızasının alınamadığı durumlarda, velayet veya kişisel ilişki hakkına sahip ebeveyn, aile mahkemesine başvurarak çocuğun belirli bir seyahat için yurt dışına çıkmasına izin verilmesini talep edebilir. Mahkeme, seyahatin amacını, süresini ve çocuğun güvenliğini değerlendirerek bu konuda bir karar verir; bu karar diğer ebeveynin muvafakatinin yerine geçer.

Uluslararası Çocuk Kaçırma Riskine Karşı Tedbirler

Diğer ebeveynin, çocuğu usulüne uygun izin almadan veya mahkeme kararı olmadan yurt dışına çıkarma girişiminde bulunduğundan şüphelenilmesi hâlinde, "yurt dışına çıkış yasağı" konulması talep edilebilir; bu tedbir, çocuğun pasaport ve sınır kayıtlarına işlenerek uygulanır. Bu tür tedbirler, 1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine Dair Lahey Sözleşmesi kapsamındaki geri verme mekanizmalarıyla da desteklenir.

İlgili Mevzuat Maddesi

5682 sayılı Pasaport Kanunu Madde 18 – "On sekiz yaşından küçükler, ancak ana ve babalarının veya vasilerinin yazılı müsaadesi ile pasaport alabilirler ve bu suretle yabancı memleketlere gidebilirler."

Bu hüküm, reşit olmayan çocukların yurt dışına çıkışında yasal temsilcilerin iznini temel şart olarak düzenlemekte ve velayet paylaşıldığında her iki tarafın onayının gerekliliğinin dayanağını oluşturmaktadır.

Dayanak Mevzuat

  • 5682 sayılı Pasaport Kanunu m. 18 (Küçüklerin yurt dışına çıkışı)
  • Türk Medeni Kanunu m. 336, 339 (Velayetin kapsamı ve temsil yetkisi)
  • 1980 Lahey Sözleşmesi (Uluslararası çocuk kaçırmaya karşı koruma)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.