Çocuğun Pasaportu İçin Anne ve Babanın İzni Gerekir mi?
Çocuğun Pasaportu İçin Anne ve Babanın İzni Gerekir mi?
Kısa Cevap: Pasaport Kanunu'na göre 18 yaşından küçükler, yasal temsilcilerinin yazılı izniyle pasaport alabilir. Anne ve babanın birlikte velayet hakkına sahip olduğu durumlarda, pasaport başvurusu için her ikisinin de rızası ya da noter onaylı muvafakatnamesi gerekir; velayetin boşanma sonucu tek bir ebeveyne verildiği hâllerde ise sadece velayet sahibi ebeveynin başvurusu ve imzası yeterli kabul edilir.
Detaylı Açıklama
Pasaport Başvurusunda Temsil Yetkisi
18 yaşından küçük çocukların pasaport alabilmesi için yasal temsilcilerinin (ana, baba veya vasinin) yazılı izni şarttır. Bu kural, 5682 sayılı Pasaport Kanunu'nun 18. maddesinde düzenlenmiştir ve çocuğun kimliğini belirleyen resmî bir belge olan pasaportun, ancak yasal temsilcilerin bilgisi ve onayı dahilinde çıkarılabileceğini öngörür.
Evlilik Birliği Sürerken Pasaport Başvurusu
Evlilik birliği devam ederken, ana ve baba birlikte velayet hakkına sahip olduğundan, çocuk için pasaport başvurusunda her iki ebeveynin de nüfus müdürlüğüne birlikte başvurması veya başvuruda bulunmayan ebeveynin noter onaylı muvafakatini sunması gerekir. Sadece bir ebeveynin tek başına, diğerinin bilgisi ve rızası olmadan pasaport çıkarması mümkün değildir.
Boşanma Sonrası Velayetin Tek Ebeveyne Verildiği Durum
Boşanma kararıyla velayet tek bir ebeveyne verilmişse, bu ebeveyn çocuğun yasal temsilcisi sıfatıyla, diğerinin ayrıca iznine gerek kalmadan pasaport başvurusunda bulunabilir. Mahkeme kararının (velayet hükmünün) kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış olması, nüfus müdürlüğü işlemlerinde yeterli dayanak olarak kabul edilir.
Ortak Velayet Durumunda Pasaport Başvurusu
Boşanma sonrasında ortak velayete hükmedilmişse, pasaport başvurusu için kural olarak her iki ebeveynin onayı aranmaya devam eder; çünkü ortak velayet, çocuğun önemli kararlarında her iki ebeveynin ortak iradesinin gerekliliğini sürdürür. Taraflardan biri diğerinin bilgisi olmadan tek başına pasaport çıkaramaz.
Anlaşmazlık Hâlinde Çözüm Yolu
Diğer ebeveynin pasaport başvurusuna haksız yere izin vermemesi veya ulaşılamaması durumunda, velayet veya kişisel ilişki hakkı bulunan ebeveyn aile mahkemesine başvurarak çocuğa pasaport çıkarılmasına izin verilmesini talep edebilir. Mahkeme, somut olayın özelliklerini (seyahat amacı, çocuğun güvenliği, diğer ebeveynin izin vermeme gerekçesi) değerlendirerek karar verir.
Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler
Nüfus müdürlükleri, pasaport başvurularında güncel velayet durumunu gösteren mahkeme kararını veya kesinleşme şerhini talep edebilir. Velayet durumunda değişiklik olduğunda (örneğin velayetin değiştirilmesi davası sonucunda), ilgili kararın nüfus kayıtlarına ve pasaport sistemine zamanında işlenmesi, ileride doğabilecek işlem gecikmelerinin önüne geçer.
İlgili Mevzuat Maddesi
5682 sayılı Pasaport Kanunu Madde 18 – "On sekiz yaşından küçükler, ancak ana ve babalarının veya vasilerinin yazılı müsaadesi ile pasaport alabilirler ve bu suretle yabancı memleketlere gidebilirler."
Bu hüküm, pasaport başvurusunda yasal temsilcinin iznini açıkça şart koşarak, velayet durumuna göre gerekli onay mekanizmasının hukuki temelini oluşturmaktadır.
Dayanak Mevzuat
- 5682 sayılı Pasaport Kanunu m. 18 (Küçüklerin pasaport alması)
- Türk Medeni Kanunu m. 336 (Velayetin kime ait olduğu)
- Türk Medeni Kanunu m. 339-342 (Velayetin kapsamı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.