Boşanma Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?
Boşanma Davasında Görevli Mahkeme Hangisidir?
Kısa Cevap: 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun uyarınca, boşanma, nafaka, velayet ve mal rejimi gibi aile hukukuna ilişkin davalara bakmakla görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi kurulmamış ilçelerde, asliye hukuk mahkemesi, kanunla kendisine verilen görev çerçevesinde aile mahkemesi sıfatıyla bu davalara bakar; görevsiz mahkemede açılan dava, görevsizlik kararı ile aile mahkemesine gönderilir.
Detaylı Açıklama
Aile Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görev Alanı
4787 sayılı Kanun, aile hukukundan kaynaklanan dava ve işlerin uzmanlaşmış mahkemelerde görülmesini sağlamak amacıyla aile mahkemelerini kurmuştur. Boşanma, ayrılık, nafaka, velayet, vesayet, mal rejimi tasfiyesi gibi Türk Medeni Kanunu'nun aile hukuku kitabından kaynaklanan davalar, bu mahkemelerin görev alanına girer. Görev, kamu düzenine ilişkin olduğundan taraflarca değiştirilemez; mahkeme, görevli olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden inceler.
Aile Mahkemesi Bulunmayan Yerlerde Durum
Türkiye'deki her ilçede ayrı bir aile mahkemesi kurulmamıştır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde, asliye hukuk mahkemesi, kanunla kendisine verilen yetkiyle aile mahkemesi sıfatıyla bu davalara bakar. Bu durumda dava, "asliye hukuk mahkemesi" adıyla değil, "aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesi" unvanıyla görülür ve aynı usul kuralları uygulanır.
Görevsizlik Kararının Sonuçları
Dava, yanlışlıkla görevli olmayan bir mahkemede (örneğin doğrudan asliye hukuk mahkemesinde, aile mahkemesi sıfatı belirtilmeden) açılırsa, mahkeme görevsizlik kararı vererek dosyayı görevli mahkemeye gönderir. Görevsizlik kararı, davanın esasına ilişkin bir karar olmadığından, dava zamanında açılmış kabul edilir ve yeniden harç yatırılmasına genellikle gerek kalmaz; ancak sürecin uzamasına yol açabilir.
Görev ile Yetkinin Farkı
Görevli mahkeme, davaya hangi tür mahkemenin (aile mahkemesi mi, asliye hukuk mahkemesi mi) bakacağını belirlerken; yetkili mahkeme, hangi yer/şehirdeki mahkemenin bu davaya bakacağını belirler. Görev kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece her zaman kendiliğinden incelenir; yetki ise davalının süresi içinde itiraz etmesine bağlı olarak gündeme gelir.
İlgili Mevzuat Maddesi
4787 sayılı Kanun m. 4 – "Aile mahkemeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun üçüncü kitabı ile diğer kanunlarda aile hukukundan doğan dava ve işleri görürler."
Dayanak Mevzuat
- 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m. 4
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 1 (Görev kamu düzenindendir)
- Türk Medeni Kanunu m. 168 (Yetkili mahkeme)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.