← Tüm Makaleler
7 Kasım 2026
Gayrimenkul Hukuku

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesinde Arsa Sahibinin Hakları Nelerdir?

Gayrimenkul Hukuku

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesinde Arsa Sahibinin Hakları Nelerdir?

Av. Hakan Yıldız · Gebze / Kocaeli

Kısa Cevap: Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde arsa sahibi, salt arsasını devreden taraf değil, aynı zamanda sözleşmenin iş sahibi (eser sözleşmesindeki alacaklı) konumundaki tarafıdır. Bu sıfatla arsa sahibi; inşaatın projeye uygunluğunu denetleme, ilerlemeyi takip etme, ayıpların giderilmesini isteme, gecikme hâlinde tazminat talep etme ve ağır aykırılık hâllerinde sözleşmeyi feshederek arsasını geri alma haklarına sahiptir.

Detaylı Açıklama

Arsa Sahibinin Sözleşmedeki Konumu

Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde arsa sahibi, eser sözleşmesi hükümleri bakımından "iş sahibi" (TBK'daki tabirle) konumundadır; müteahhit ise "yüklenici" sıfatını taşır. Bu nedenle arsa sahibi, sadece arsasını devreden pasif bir taraf değildir; aynı zamanda inşaatın gidişatını denetleme ve sözleşmeye aykırılık hâlinde aktif olarak hak ileri sürme yetkisine sahip bir alacaklıdır. Bu konum, arsa sahibine Türk Borçlar Kanunu'nun eser sözleşmesi hükümlerinden doğan tüm korumaları sağlar.

İnşaatı Denetleme Hakkı

TBK'nın eser sözleşmesi hükümleri, iş sahibine eserin yapım sürecini denetleme hakkı tanır. Arsa sahibi, inşaatın onaylı projeye, ruhsata ve sözleşmede belirlenen malzeme/işçilik standartlarına uygun yürütülüp yürütülmediğini, gerektiğinde kendi uzmanı (inşaat mühendisi, mimar) aracılığıyla denetleyebilir. Sözleşmede bu denetim hakkının nasıl kullanılacağı (örneğin belirli inşaat aşamalarında arsa sahibine bilgi verilmesi, şantiyeye erişim izni) açıkça düzenlenmelidir; bu, ileride ortaya çıkabilecek eksiklik ve ayıpların zamanında fark edilmesini sağlar.

Teslim Süresine Uyulmasını İsteme ve Gecikme Hâlinde Tazminat

Arsa sahibi, sözleşmede belirlenen süre içinde inşaatın tamamlanıp teslim edilmesini talep etme hakkına sahiptir. Süre aşıldığında, sözleşmede cezai şart varsa bu tutarı, yoksa genel hükümlere göre gerçek zararını (örneğin kendi payına düşen dairelerin kira kaybı) talep edebilir. Bu hak, hem müteahhidin inşaatı geciktirmesini caydırıcı bir etki yaratır hem de arsa sahibinin ekonomik kaybını telafi eder.

Ayıpların Giderilmesini İsteme Hakkı

İnşaat tamamlanıp teslim edildiğinde, arsa sahibine bırakılan bağımsız bölümlerde eksiklik veya ayıp bulunuyorsa, arsa sahibi TBK m. 474 vd. hükümleri çerçevesinde ayıbın bedelsiz giderilmesini, mümkün değilse bedelden indirim yapılmasını talep edebilir. Bu hak, hem arsa sahibinin kendisine bırakılan daireler için hem de -eğer sözleşmede bu konuda açık bir hüküm varsa- üçüncü kişilere satılan dairelerdeki ortak alan ayıpları için de kullanılabilir.

Sözleşmeyi Fesih ve Arsayı Geri Alma Hakkı

Müteahhidin inşaata hiç başlamaması, inşaatı tamamen durdurması veya ağır şekilde sözleşmeye aykırı davranması hâlinde, arsa sahibi sözleşmeyi feshederek arsa payının kendisine geri verilmesini talep edebilir. Fesih talebi genellikle dava yoluyla ileri sürülür ve mahkeme, inşaatın o ana kadarki durumuna göre tasfiye esaslarını belirler. İnşaat büyük ölçüde tamamlanmışsa, mahkeme arsa sahibine arsayı iade etmek yerine, arsa sahibinin alacağı dairelerin bedelini nakit olarak tazmin etme yoluna gidebilir.

Üçüncü Kişilere Satılan Bağımsız Bölümler Karşısında Arsa Sahibinin Durumu

Müteahhit, kendisine bırakılan bağımsız bölümleri inşaat sürecinde üçüncü kişilere satabilir; bu satışlar genellikle müteahhidin arsa payı üzerindeki tasarruf yetkisine dayanır. Arsa sahibinin, henüz kendisine devredilmemiş arsa payları üzerinde müteahhidin yaptığı bu satışları engelleme hakkı sınırlıdır; ancak sözleşmede bu konuda arsa sahibinin onayının gerektiği şart koşulmuşsa, onaysız yapılan satışlar arsa sahibine karşı ileri sürülemez.

İlgili Mevzuat Maddesi

Türk Borçlar Kanunu Madde 471: "Yüklenici, eseri sözleşmeye uygun olarak, sadakat ve özen ile meydana getirmekle yükümlüdür. İş sahibinin, eserin yapımı sırasında uygun bir süre içinde eksiklik ve ayıpların giderilmesini istemesi hâlinde, yüklenici bu eksiklik ve ayıpları gidermekle yükümlüdür."

Bu düzenleme, arsa sahibinin (iş sahibi sıfatıyla) inşaat sürecinde ve teslim aşamasında ileri sürebileceği temel hakların yasal çerçevesini oluşturur.

Dayanak Mevzuat

  • Türk Borçlar Kanunu m. 470-471 (Eser sözleşmesinde yüklenicinin yükümlülükleri)
  • Türk Borçlar Kanunu m. 473-478 (Ayıba karşı sorumluluk ve iş sahibinin hakları)
  • Türk Medeni Kanunu m. 692 (Paylı mülkiyette önemli tasarruflarda oybirliği)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut olayınıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşmeniz önerilir.